Okey Terimleri Sözlüğü: Gösterge, İşlek, Çifte Gitmek, Elden Bitmek

Okeyin temel terimleri gösterge, okey, sahte okey, per, açmak, işlemek, işlek, çifte gitmek ve elden bitmektir; bu sözlük her birini kısaca ve örnekle anlatır.

Terimlerin bir kısmı 101 okeyde (Okey 101) ve düz okeyde (Classic Okey) farklı anlam taşır. Her maddede önce terimin ne demek olduğunu, sonra oyna.app’te nasıl uygulandığını bulacaksınız. Kurallar masaya göre değişir; farkları masaya göre değişenler bölümünde bir arada görebilirsiniz.

Okey terimleri listesi (kısaca)

Taşlar ve masa

Istaka

Istaka, taşlarınızı dizdiğiniz tabladır. Taşlarınızı yalnızca siz görürsünüz.

• 101 okeyde ıstakanızda 21 taş olur; eli başlatan oyuncuda 22.
• Düz okeyde 14 taş olur; eli başlatan oyuncuda 15.
• Eli başlatan oyuncu taş çekmeden bir taş atarak başlar.

oyna.app’te ıstaka 30 yuvalıdır ve ekranınıza göre iki ya da üç sıra hâlinde görünür. Taşları sürükleyerek dizersiniz; boş yuvalar perleri birbirinden ayırır. ↻ Renk/Seri ve ↻ Sayı/Küt düğmeleri taşlarınızı sizin için sıralar.

Deste

Deste, ortadaki kapalı taş yığınıdır. Sırası gelen oyuncu ya desteden bir taş çeker ya da solundaki oyuncunun attığı son taşı alır.

Masada taşlar dağıtılmadan önce küçük yığınlar hâlinde dizilir: 101 okeyde yedişerli, düz okeyde beşerli. Yazılı bir turnuva kuralında 101’deki bu yığınlara “balya” denir.

oyna.app’te dağıtımdan sonra destede kaç taş kaldığı destenin üzerinde yazar. Başlangıçta:

Deste biterse ve kimse bitmemişse el kapanır:

• 101’de: Elini açmış oyuncu ıstakasında kalan taşların toplamını yazar (çiftten açtıysa iki katını); elinde kalan her okey için ayrıca 101. Hiç açmamış oyuncu 202 yazar.
• Düz okeyde: Kimse bitmediği için bitiş puanı düşülmez; yalnızca o elde gösterilen göstergelerin puanı düşer.

Gösterge

Gösterge, her elin başında açılan ve okeyi belirleyen taştır. Okey, göstergeyle aynı renkteki bir üst sayıdır. Gösterge 13 ise okey aynı rengin 1’idir.

oyna.app’te sahte okey hiçbir zaman gösterge olmaz.

Gösterge kaç puan?

Düz okeyde gösterge 1 puandır: göstergenin eşini gösteren oyuncu için diğer üç oyuncu (eşli oyunda karşı takım) 1 puan kaybeder. oyna.app’te 101’de göstergenin puanı yoktur.

• Düz okeyde göstergenin eşini (aynı renk, aynı sayı) elinde tutan oyuncu o taşı gösterebilir. oyna.app’te bunu ilk taşınızı çekmeden önce yaparsınız; eli başlatan oyuncu ise ilk taşını atmadan önce. Düğmenin adı ✨ Göstergeyi Göster (−1). Oyunun bütün kuralları: düz okey.
• 101’de gösterge yalnızca okeyi belirler. Yazılı bir turnuva kuralında da 101’de göstergenin işlevi yoktur.

Bazı masalarda 101’de destede taş kalmayınca, göstergeyle bitebilecek oyuncu göstergeyi alıp kullanabilir. oyna.app’te gösterge masadan alınmaz.

Okey

Okey, istediğiniz her taşın yerine geçen jokerdir. Takımda iki okey vardır: göstergeyle aynı renkteki bir üst sayının iki taşı. “Okey” sözcüğü hem oyunun hem de bu taşın adıdır.

• Perlerde: Okey, yerine geçtiği taş kadar sayılır. Mavi 7 · okey · Mavi 9 serisinde okey Mavi 8’dir ve açışa 8 katar.
• Yere atmak (101): Elin ortasında okeyi atmak +101 cezadır. Son taş olarak atıp bitmek ise okeyle bitmektir ve bitişi katlar.
• El sonunda elde kalırsa (101): Elini açmış oyuncu, elinde kalan her okey için 101 yazar. Bu 101 katlanmaz. Hiç açmamış oyuncu okeye bakılmadan 202 yazar; okeyle, çiftten ya da elden bitişte 404, bunlardan ikisi birden olunca 808 (bitişler tablosu).
• Düz okeyde: Okeyi atmanın cezası yoktur, ama sıradaki oyuncu onu alabilir. oyna.app atmadan önce sorar: “Okeyi atacak mısınız?”

Masadaki okeyi almak (101). oyna.app’te masaya konan okey, yerine konduğu taş olarak kalır. Elinizi açtıysanız, sıranızda taş aldıktan sonra o taşı okeyin yerine koyup okeyi ıstakanıza alabilirsiniz:

• Masada Mavi 4 · okey · Mavi 6 varsa okey Mavi 5’tir; Mavi 5’i koyan okeyi alır.
• Kütteki okey ancak eksik renklerin hepsi birlikte konunca alınır.
• Okeyi alınan oyuncuya ceza yazılmaz.
• Aldığınız okeyi hemen kullanmanız gerekmez; el bittiğinde hâlâ elinizdeyse onun için 101 yazarsınız.

Örneklerle: masadaki okey alınır mı?

Sahte okey

Sahte okey (★), takımdaki iki özel taştır ve joker değildir: o elde okey olan taşın yerine geçer. Gösterge Sarı 5 ise okey Sarı 6’dır; iki sahte okey de Sarı 6 olarak oynanır ve 6 sayılır.

Sahte okeyle bitmek okeyle bitmek sayılmaz. Örnekler, cezalar ve masadaki okeyi sahte okeyle almak için: Sahte okey nedir?

Perler

Per

Per, kurallara uygun dizilmiş taş grubudur: seri ya da küt. Çift ayrı sayılır; 101’de biri çiftten açınca çiftler de masaya konur.

• Bir seride ve kütte en az üç taş olur.
• Eksik taşın yerine okey konabilir.
• 101’de perlerinizi yere açarsınız. Düz okeyde perler ıstakada kalır; el bitince gösterilir.

oyna.app’te taşları seçip ＋ Per yap düğmesine basarak per kurarsınız; 101’de çiftler de bu düğmeyle kurulur. Taşlar geçerli bir grup oluşturmuyorsa “Bu taşlar geçerli bir per oluşturmuyor (seri / küt / çift).” uyarısı çıkar.

Seri

Seri, aynı renkte art arda gelen en az üç taştır: Kırmızı 7 · 8 · 9 gibi. Bir seri 1’den 13’e kadar uzayabilir.

1 ve 13’ün yan yana gelmesi oyuna göre değişir. oyna.app’te:

Ayrıntısı: okeyde 12-13-1 olur mu?

Açışta seri, sayılarının toplamı kadar sayılır: Kırmızı 10 · 11 · 12 · 13 = 46. oyna.app’te 101’de masadaki bir seri yalnızca iki ucundan uzar; içindeki okey yerini değiştirmez.

Küt

Küt, aynı sayının farklı renklerinden üç ya da dört taştır: Kırmızı 7 · Mavi 7 · Siyah 7 gibi. oyna.app’te bu gruba küt denir. Üç taşlısına üçlü, dört taşlısına dörtlü de denir.

• Bir kütte aynı renk iki kez olmaz: Mavi 10 · Kırmızı 10 · Mavi 10 küt değildir.
• Küt en fazla dört taştır; dört renk tamamlanınca taş eklenmez.
• Açışta küt, sayısı × taş sayısı kadar sayılır: dört renkte 9 = 36.

Çift

Çift, aynı renk ve aynı sayıdan iki taştır: iki Mavi 5 gibi. Mavi 5 ile Kırmızı 5 çift değildir.

• Okey her taşla çift olur; iki okey de bir çifttir.
• İki sahte okey de bir çifttir, çünkü ikisi de aynı taş olarak oynanır (gösterge Sarı 5 ise ikisi de Sarı 6).
• 101’de en az beş çiftle açılabilir; düz okeyde yedi çiftle bitilir. İkisi de çifte gitmektir.

Oyun sırasında

Açmak (el açmak)

Açmak, 101’de perlerinizi ilk kez yere sermektir. Bunun için tek turda seri ya da kütlerle (ikisi karışık da olur) toplam en az 101 sayı ya da en az 5 çift gerekir.

Örnek bir açış:

oyna.app’te açmak için:

1. Taşınızı desteden çekin ya da solunuzdaki oyuncunun attığı taşı alın.
2. Perlerinizi ıstakada kurun. Her per eklediğinizde toplam görünür: “Per eklendi — toplam 106: şimdi açabilirsiniz.”
3. Aç düğmesine basın. Elinizde atmak için en az bir taş kalmalıdır.
4. Turunuzu bir taş atarak bitirin.

Bilmeniz gerekenler:

• Seri ve kütler aynı açışta karışabilir; çiftler onlarla karışmaz.
• Açtıktan sonra masadaki perlere taş işleyebilir ve masadaki okeyi alabilirsiniz.
• Seri ya da küt ile açtıysanız, en az sayı aranmadan yeni seri ve kütler koyabilirsiniz. Masada çiftten açan biri varsa çiftlerinizi de koyabilirsiniz.
• Çiftten açtıysanız o elde yeni olarak yalnızca çift koyabilirsiniz; masadaki seri ve kütlere taş işleyebilirsiniz.
• 101’de solunuzdaki oyuncunun attığı taşı yalnızca o turda kullanabilecekseniz alabilirsiniz: açışınızda, onunla yeni bir per ya da çift kurarak, masadaki bir seriye ya da küte işleyerek, bir okeyin yerine koyarak ya da bütün elinizi indirip bitirirken. oyna.app’te o turda kullanamayacağınız taşı alamazsınız; yığının üstünde kilit (🔒) görünür. Ayrıntısı: yandan taş almak.
• Bütün elinizi tek turda açıp bitiriyorsanız 101’i tutturmanız gerekmez.
• El bittiğinde hâlâ açmamışsanız 202 yazarsınız. Biri okeyle, çiftten ya da elden bitince bu 404, bunlardan ikisi birden olunca (ör. çiftten ve okeyle) 808 olur (bitişler tablosu).

Bazı masalarda 101’i tutturmadan açan oyuncu taşlarını geri toplar ve 101 ceza yazar. oyna.app’te eksik açış kabul edilmez, ceza da yazılmaz.

Düz okeyde açmak yoktur; perler el bitene kadar ıstakada kalır.

Bütün açma kuralları: 101 kaçla açılır?

Katlamalı 101

Katlamalı 101, bazı masalarda oynanan bir açış kuralıdır: her açan oyuncu, kendisinden önce açanın sayısından fazlasıyla açmak zorundadır.

• Biri 120 ile açtıysa siz en az 121 ile açarsınız; sizden sonraki de sizi geçmelidir.
• Çiftte de aynısı geçerlidir: yere 6 çift açılmışsa çiftten açmak için 7 çift gerekir.
• Ayrıntılar masaya göre değişir; örneğin eşli oyunda eşinizin sayısını geçmeniz gerekip gerekmediği.

oyna.app’te katlamalı açış yoktur: herkes en az 101 sayı ya da 5 çiftle açar; kimse öncekini geçmek zorunda değildir.

Bu kuralı bitişte cezaların katlanmasıyla karıştırmayın. Okeyle ya da çiftten bitince cezaların iki katına çıkması oyna.app’in her 101 masasında uygulanır; sayılar bitişler tablosunda.

İşlemek

İşlemek, masadaki bir pere elinizden taş eklemektir. Kendi perinize de, başka bir oyuncunun perine de işleyebilirsiniz.

• Önce elinizi açmış olmanız gerekir. Açtığınız turda da işleyebilirsiniz.
• Seriye: ucundan. Masada Kırmızı 7 · 8 · 9 varsa Kırmızı 6 ya da Kırmızı 10.
• Küte: eksik bir renk. Siyah 9 · Kırmızı 9 · Mavi 9 kütüne Sarı 9. Dört taşlı küte taş işlenmez.
• Çifte: taş işlenmez.
• Okey: seriye açık bir uçtan ya da eksik renkli bir küte işlenebilir.
• Son taşınızı işleyemezsiniz: eli bitirmek için bir taş atmanız gerekir.
• Çiftten açan oyuncu da seri ve kütlere taş işleyebilir.

oyna.app’te işlemenin sınırı yoktur: bir turda istediğiniz kadar taş işleyebilirsiniz. Masadaki Siyah 8 · 9 · 10 serisine aynı turda Siyah 7, 6 ve 5’i art arda ekleyebilirsiniz. Bazı masalarda işlemeye sınır konur: yazılı bir turnuva kuralında çiftten açan oyuncu bir seferde en fazla iki taş işleyebilir.

Düz okeyde masaya per açılmadığı için işlemek de yoktur.

İşlek

İşlek taş, masadaki bir pere eklenebilen taştır. 101’de işlek bir taşı yere atarsanız +101 ceza yazılır. Kural, elini açmamış oyuncular için de geçerlidir.

Bilmeniz gerekenler:

• Okeyi elin ortasında yere atmak, bir pere eklenip eklenemeyeceğine bakılmadan +101’dir. Son taş olarak atıp bitmek ise ceza değil, okeyle bitmektir.
• Sahte okey yalnızca o elde okey olan taş (ör. Sarı 6) olarak oynanır; o taş bir pere eklenebiliyorsa işlektir.
• Son taşınızı atarak bitiriyorsanız ceza yazılmaz; bu taş işlek bir taş da olabilir, okey de.

oyna.app’te işlek bir taşı ya da okeyi atmak istediğinizde +101 ceza kartı çıkar: Elde tut ya da At (+101). Ceza kendiliğinden yazılır. Bazı masalarda ceza ancak başka bir oyuncu taşın işlek olduğunu fark edip “işlek” derse yazılır.

Düz okeyde işlek cezası yoktur.

Yere atmak

Yere atmak, turunuzu bitirmek için ıstakanızdan bir taş atmaktır. Her tur bir taş atılarak biter; eli bitiren oyuncu da son taşını atar.

“Yer” masa demektir. Perleri yere açmak ya da yere indirmek, onları masaya sermek demektir.

• Attığınız taşı sağınızdaki oyuncu alabilir. Siz de solunuzdaki oyuncunun attığı son taşı alabilirsiniz.
• 101’de iki atış cezalıdır (son taş hariç): okey ve işlek taş, +101.
• oyna.app’te her oyuncunun attığı taşlar kendi yığınında durur. Yığının en üstteki taşı ve kaç taş olduğu görünür.
• 101’de solunuzdaki oyuncunun attığı taşı aldıysanız aynı turda geri atamazsınız; onu kullanmalısınız. Düz okeyde soldaki taşı serbestçe alır ve atarsınız.

Bitişler

oyna.app’te 101’de bir el şu puanlarla kapanır. H, elde kalan taşların toplamıdır; okeyler bu toplama girmez.

Elini açmış oyuncu, elinde kalan her okey için ayrıca 101 yazar. Bu 101 katlanmaz; okeyi ya da işlek taşı yere atmanın +101’leri de katlanmaz.

Örnek: Siz okeyle bitiyorsunuz. Elini seriyle açmış bir oyuncunun elinde Mavi 3 ve Mavi 4 kalmış: 2 × 7 = 14 yazar. Elinde bir okey de olsaydı 14 + 101 = 115 yazardı. Tablodaki sayılar yukarıdaki kurallarla hesaplandı ve oyna.app’in el sonu puan hesabıyla birebir denetlendi.

Her bitişin kuralı: 101’de bitiş türleri

Düz okeyde puanlar geriye sayılır. Bir el bitince diğer oyuncular (eşli oyunda karşı takım) şu kadar puan kaybeder:

Göstergeyi gösteren oyuncu için de diğer üç oyuncu (eşli oyunda karşı takım) 1 puan kaybeder.

Okeyle bitmek (okey atmak)

Okeyle bitmek, eli bitirirken son taş olarak okeyi atmaktır. Buna “okey atmak” ya da “okey dışarı” da denir.

Dikkat: “okey atmak” bazen elin ortasında okeyi yere atmak için de söylenir. 101’de bu bitiş değildir, +101 cezadır (okey atınca kaç ceza?).

• 101’de: Bitiş katlanır. Biten −202 yazar; diğerlerinin taş cezaları iki katına çıkar, hiç açmamış oyuncu 404 yazar. Çiftten açıp okeyle bitince dört kat: −404 ve 808.
• Düz okeyde: Diğer oyuncular 4 puan kaybeder; normal bitişte 2. Yedi çiftle okeyle bitişte 8.
• Sahte okeyle bitmek okeyle bitiş sayılmaz.

Çifte gitmek

Çifte gitmek, seri ve küt yerine çift toplamaktır. 101’de en az beş çiftle açmak, düz okeyde yedi çiftle bitmek demektir.

101’de oyna.app’te çifte gitmek:

1. En az 5 çiftle açarsınız. Toplam sayı aranmaz. Çiftler masaya açık konur.
2. O elde seri ya da küt açamazsınız. Yeni çiftler koyabilir ve masadaki seri ve kütlere taş işleyebilirsiniz.
3. Bitmek için masadaki bir seriye ya da küte en az bir taş işlemeniz ya da okeyli üç taşlık bir kütteki okeyi eksik renklerin hepsini koyarak almanız gerekir. 21 tek sayıdır; 21 taşın hepsi çiftlere ayrılamaz. Bir taş işlemek de, iki taş koyup okeyi almak da elinizden bir taş eksiltir.
4. Biri çiftten açtıysa, seri ya da küt ile açmış oyuncular da ellerindeki çiftleri masaya koyabilir.
5. Dört oyuncu da çiftten açarsa el bozulur: kimseye ceza yazılmaz, aynı dağıtıcı yeniden dağıtır.

Puanları: Çiftten açıp eli başkası bitirirse elinizde kalan taşlar iki kat yazılır. Çiftten bitirirseniz bitiş katlanır: biten −202, diğerlerinin taş cezaları iki kat, hiç açmamış oyuncuya 404.

Düz okeyde: Yedi çiftle (okey bir çifti tamamlayabilir) biten oyuncu diğerlerine 4 puan kaybettirir; son taş okeyse 8.

Masaya göre değişenler: Bazı masalarda biri çifte gittiğini söyleyince yere atılan taşlar açılır. Yazılı bir turnuva kuralında çiftten açan oyuncu bir seferde en fazla iki taş işleyebilir. oyna.app’te her yığının en üstteki taşı görünür ve işlemenin sınırı yoktur.

Elden bitmek

Elden bitmek, elinizi önceden açmadan bütün taşlarınızı tek turda yere indirip son taşı atarak bitirmektir. oyna.app’te bu yalnızca masada kimse açmamışken olur.

• 101’i tutturmanız gerekmez: bütün taşlarınız seri ya da küt olarak yere iniyorsa yeter.
• Biten −202 yazar, diğer her oyuncuya 404 yazılır. Son taş okeyse −404 ve 808.
• Başka biri daha önce açmışsa aynı hamle normal bitiştir; son taş okeyse okeyle bitiş.
• Çiftten elden bitilmez: çiftten açan ancak masadaki bir seriye ya da küte taş işleyerek ya da okeyli üç taşlık bir kütteki okeyi alarak bitebilir; elden bitişte ise masada kimsenin serisi ya da kütü yoktur.
• Düz okeyde elden bitme yoktur; orada zaten kimse açmaz.

Tanım masaya göre değişir; oyuna başlamadan masanızla konuşun. Yazılı bir turnuva kuralında da elden bitmek, başka kimse elini açmamışken elinizi açıp aynı turda bitmektir; orada elden bitmeye “800 atma” da denir.

Kafa atmak

Kafa atmak, bazı masalarda bir bitişin adıdır. Hangi bitişi anlattığı ve kaç yazıldığı masadan masaya değişir; tek bir tanımı yoktur.

Masanızda “kafa” deniyorsa, oyuna başlamadan neyi kastettiğinizi ve kaç yazılacağını konuşun.

oyna.app’te kafa adında ayrı bir bitiş yoktur. Bitişler yukarıdaki tablodadır: normal, okeyle, çiftten, çiftten ve okeyle, elden, elden ve okeyle. Sonuç kartı bitişin türünü yazar: “(okeyle!)”, “(çiftten!)”, “(elden!)” gibi.

Renkli okey ve renkten bitmek

Renkli okey, bazı masalarda oynanan bir okey türüdür; sayılı okey de denir. Biri eli bitirince diğer oyuncular ıstakalarını açar. Per yapmadıkları taşların sayıları toplanır ve bu toplam o oyuncuya ceza yazılır. Çifte gidilirse ceza ikiye katlanır.

Renkten bitmek, eli bitiren oyuncunun bütün taşlarının aynı renkte olmasıdır. Bazı masalarda bu bitişin ayrı bir puanı vardır.

oyna.app’te renkli okey de renkten bitiş de yoktur: düz okeyde puanlar geriye sayılır ve bitişler bitişler tablosundaki gibi yazılır.

Puanlama

Ceza puanı

Ceza puanı, 101’de her el sonunda oyunculara yazılan puandır. Eller boyunca toplanır; maçın sonunda en düşük toplam birinci olur. Biten oyuncu eksi yazar: normal bitişte −101.

• oyna.app’te 101 maçı, bir oyuncunun toplamı 1000’e ulaşınca biter.
• Düz okeyde ceza puanı yazılmaz: herkes 20’den geriye sayar (masa 30, 40 ya da 50 ile de kurulabilir). Biri 0’a düşünce maç biter; en yüksek puan birinci olur.
• Bu puanlar okeyin kendi puanlarıdır; oyna.app’in oyun puanıyla ilgisi yoktur.

Masaya göre değişenler

Okey masadan masaya farklı oynanır. Bu sözlükteki terimlerde bilmeniz gereken farklar:

Masanızda farklı bir kural oynanıyorsa oyuna başlamadan anlaşın. oyna.app’te bu kurallar bilgisayara karşı oyunda, online masada ve özel odada aynıdır.

Masada tartışılan 59 kural sorusu, yazılı kaynaklarıyla: okey hakemi.

oyna.app’te deneyin

Terimleri masada görmek için bir 101 okey ya da düz okey oyunu başlatın; bilgisayara karşı ya da online masada oynayabilirsiniz. Eşli düz okey de aynı terimlerle oynanır. Kuralların tamamı için: 101 okey kuralları.