101 Okey Kuralları ve Cezaları: Açma, İşleme, Bitiş Türleri

101 okey nasıl oynanır? Kısaca

101 okeyde (Okey 101) amaç, taşlarınızı seri, küt ya da çift olarak masaya indirip eli ilk bitirmek ve her elin sonunda olabildiğince az ceza yazmaktır. Oyun dört kişiyle ve 106 taşla oynanır. Maçın sonunda toplamı en düşük olan kazanır.

1. Herkese 21 taş dağıtılır. Dağıtanın sağındaki oyuncu 22 taş alır ve oyuna taş çekmeden, bir taş atarak başlar.
2. Sıra size gelince ortadaki desteden bir taş çekin ya da solunuzdaki oyuncunun attığı son taşı alın; bu taşı yalnızca o turda kullanabilecekseniz alabilirsiniz.
3. Elinizi açmak için tek seferde seri ya da kütlerle toplam en az 101 sayı ya da en az 5 çift indirin.
4. Açtıktan sonra masadaki perlere taş işleyebilir, yeni per (çiftten açtıysanız çift) koyabilir ve masadaki bir okeyi alabilirsiniz.
5. Sıranızı bir taş atarak bitirin. Okeyi ya da işlek bir taşı atmak +101 cezadır.
6. Bütün taşlarını indirip son taşını atan oyuncu eli bitirir ve −101 yazar. Elini açanlar ellerinde kalan taşların toplamını, hiç açmayanlar 202 yazar.
7. Birinin toplamı 1000’e ulaşınca maç biter.

Kurallar masadan masaya değişebilir. Bu sayfa 101’i oyna.app’teki 101 okey masasında oynandığı gibi anlatır; bazı masalarda farklı oynanan noktalar sayfanın sonunda.

Taşlar, gösterge ve okey

Okey takımında 106 taş vardır: dört renkte (kırmızı, sarı, mavi, siyah) 1’den 13’e kadar ikişer taş ve 2 sahte okey (★).

• Gösterge: Dağıtımdan önce bir taş açılır ve el boyunca ortada durur. Gösterge hiçbir zaman sahte okey olmaz.
• Okey: Göstergeyle aynı renkteki bir üst sayıdır. Gösterge Sarı 5 ise okey Sarı 6’dır; gösterge Mavi 13 ise okey Mavi 1’dir. Takımda iki okey vardır. İkisi de joker gibi oynar: bir seride, kütte ya da çiftte eksik olan taşın yerine geçer.
• Sahte okey (★): Joker değildir; okeyin taşı olarak oynar. Ayrıntısı aşağıda.
• Dağıtım: Herkes 21 taş alır, dağıtanın sağındaki oyuncu 22. Ortada 20 taş kalır (106 − 1 gösterge − 85 dağıtılan taş). Her yeni eli, bir önceki dağıtanın sağındaki oyuncu dağıtır.
• Gösterge kuralı: oyna.app’in 101’inde göstergeyi göstermenin ödülü ya da cezası yoktur; gösterge yalnızca okeyi belirler. Düz okeyde (Classic Okey) ise göstergenin eşini elinde tutup gösteren oyuncu, diğer oyunculara 1’er puan kaybettirir.

Taşları üç şekilde bir araya getirirsiniz. Seriye ve küte birlikte per denir; çift ayrı tutulur.

Okey, seride ya da kütte eksik olan taşın yerine geçer ve onun sayısını alır. Kırmızı 7 – okey – Kırmızı 9 serisinde okey 8 sayılır; seri 24 eder.

Sıra nasıl döner?

Sıra size gelince üç şey yaparsınız:

1. Taş alın. Ortadaki kapalı desteden bir taş çekin ya da solunuzdaki oyuncunun attığı son taşı alın (yandan taş kuralı).
2. İsterseniz oynayın. Elinizi açın. Açtıysanız taş işleyin, yeni per ya da çift koyun, masadaki bir okeyi alın.
3. Bir taş atın. Attığınız taşı sağınızdaki oyuncu alabilir; sıra ona geçer.

Eli başlatan oyuncu ilk turunda taş çekmez; 22 taşından birini atarak başlar.

Yandan taş almak

101’de solunuzdaki oyuncunun attığı taşı yalnızca o turda kullanabilecekseniz alabilirsiniz. Aldığınız taşı kullanmadan başka taş atamazsınız. Aynı taşı geri atamazsınız ve onu son taş olarak atıp bitemezsiniz.

Örnekler:

• Elinizi seri ya da küt ile açtınız ve elinizde Kırmızı 7 ile Kırmızı 8 var. Solunuzdaki oyuncu Kırmızı 9 attı. Taşı alıp Kırmızı 7-8-9 serisini koyabilirsiniz.
• Elinizi açtınız; masada Kırmızı 5-6-7 serisi, elinizde Kırmızı 8 var. Solunuzdaki oyuncu Kırmızı 9 attı. Önce 8’i, sonra 9’u o seriye işlersiniz.
• Elinizi açmadınız ve bu turda açamıyorsunuz: bu taşla da ne 101’e ulaşıyor ne 5 çift kuruyorsunuz, elinizin tamamını da bir seferde indiremiyorsunuz. Taşı alamazsınız; desteden çekersiniz.

Düz okeyde bu kural yoktur: yandan istediğiniz taşı alabilir, isterseniz geri atabilirsiniz.

101 kaçla açılır?

101’de elinizi açmak için tek seferde seri ya da kütlerden toplam en az 101 sayı indirmeniz ya da en az 5 çifti masaya koymanız gerekir. Seri ve kütler aynı açılışta karışabilir; çiftler onlarla karışmaz.

Düz okeyde el açılmaz ve işleme yapılmaz: 14 taşını ıstakada seri, küt ya da yedi çift olarak tamamlayan oyuncu, fazla taşını atarak biter.

Seri ya da küt ile açmak

• Her taş üstündeki sayı kadar sayılır. Seri, sayılarının toplamı kadar; küt, sayısı × taş adedi kadar sayılır.
• Okey, yerine geçtiği taşın sayısını alır.
• 1 yalnızca en küçük taştır ve 1 sayılır (1-2-3 = 6).
• 101’in tamamı aynı hamlede indirdiğiniz perlerden gelmelidir; açılış iki tura bölünmez.
• Açtıktan sonra elinizde atacak en az bir taş kalmalıdır.

Çiftle açmak: çifte gitmek

• En az 5 çifti tek seferde, açık olarak masaya koyarsınız. Sayı toplamı aranmaz.
• Çift, aynı renk ve aynı sayıdan iki taştır. Okey bir çiftin eşi olabilir; iki okey de bir çift sayılır.
• Çiftten açan oyuncu o elde seri ya da küt koyamaz. Ama yeni çift koyabilir, masadaki seri ve kütlere taş işleyebilir ve masadaki bir okeyi alabilir.
• Seri ya da küt ile açan oyuncu, masada çiftten açan biri varsa elindeki çiftleri de koyabilir.
• Masadaki bir çifte taş işlenmez.
• Çiftten bitmek ve çiftten açıp kaybetmek cezaları katlar (bitiş türleri).
• Dört oyuncu da çiftten açarsa el bozulur (aşağıda).

Çifte gitmenin düz okeydeki anlamı ve masaya göre değişen ayrıntıları için: okey terimleri: çifte gitmek.

Açmadan bitmek

Elinizin tamamını bir seferde seri ya da küt olarak indirip son taşınızı atabiliyorsanız 101 sınırı aranmaz. Bu bitiş çiftle yapılmaz.

İşleme ve yeni per

Elinizi açtıysanız, kendi sıranızda taş aldıktan sonra masadaki perlere taş ekleyebilirsiniz; buna işleme denir. Kendi perlerinize de başkalarının perlerine de işleyebilirsiniz.

• Seri yalnızca iki ucundan büyür. 1’in altına ve 13’ün üstüne geçmez.
• Okeyi serinin hangi ucuna koyduğunuz, okeyin neyin yerine geçtiğini belirler: Mavi 4-5-6’nın sonuna konan okey Mavi 7’dir, başına konan Mavi 3.
• Açtığınız turda da işleyebilirsiniz. Her işlemeden sonra elinizde atacak bir taş kalmalıdır.
• Seri ya da küt ile açtıysanız, sonra yeni seri ve kütler de koyabilirsiniz; artık 101 sınırı yoktur. Çiftten açtıysanız yeni olarak yalnızca çift koyabilirsiniz; seri ya da küt koyamazsınız.
• Elinizi açmadan taş işleyemezsiniz.

Masadaki okey alınır mı?

Evet. Elinizi açtıysanız, kendi sıranızda okeyin yerine geçtiği taşı koyup okeyi alabilirsiniz; kimseye ceza yazılmaz. Kütteki bir okey için eksik renklerin hepsini koymanız gerekir.

Masaya konan okey, konduğu anda hangi taşın yerine geçtiyse o taş olarak kalır; sonradan kaymaz.

Okey neyin yerine geçer? Seride bunu taşların sırası belirler. Mavi 5 – Mavi 6 – okey serisinde okey Mavi 7’dir; okey – Mavi 5 – Mavi 6 serisinde Mavi 4. oyna.app’te bu sıra, grubu ıstakanızda dizdiğiniz sıradır. Grubu kurarken altında “Okey, Mavi 7 yerine geçiyor.” gibi bir not görürsünüz.

Okeyi almak:

1. Elinizi açmış olmalısınız; seri ya da küt ile de çiftle de olur. Elinizi açtığınız turda da alabilirsiniz.
2. Sıranızda, taş aldıktan sonra, okeyin yerine geçtiği taşı masadaki okeyin yerine koyarsınız.
3. Okey ıstakanıza gelir.

• Kütte okey ancak küt dört renge tamamlanınca alınır. Kırmızı 9 – Mavi 9 – okey kütünden okeyi almak için Sarı 9 ile Siyah 9’u birlikte koyarsınız; tek renk yetmez.
• Aldığınız okeyi hemen kullanmanız gerekmez. Ama el bittiğinde hâlâ elinizdeyse 101 ceza yazılır.
• Bir serideki okeyin yerine geçtiği taş, o serinin işlek taşı sayılmaz. Mavi 4 – okey – Mavi 6 masadayken Mavi 5 başka bir pere de işlenmiyorsa onu atabilirsiniz; ceza yazılmaz. Kütte durum farklıdır: okeyli üç taşlık bir küt dördüncü taşını alabildiği için kütte olmayan renklerin hepsi işlektir; okeyle dört taşa tamamlanmış bir kütte okeyin yerine geçtiği renk işlek değildir (okey atınca kaç ceza yazılır?).

Okey atınca kaç ceza yazılır?

Okeyi yere atarsanız +101 ceza yazılır. Okeyi son taş olarak atıp bitirirseniz ceza yazılmaz; tersine bitişiniz katlanır: −202 yazarsınız ve diğer oyuncuların el cezaları iki katına çıkar. Çiftten açıp okeyle bitirirseniz bu sayılar −404 ve dört kat olur.

İşlek taş: Masadaki bir seriye ya da küte işlenebilecek taşa işlek taş denir. İşlek bir taşı atmak da +101 cezadır. Bu ceza, elinizi açmamış olsanız da yazılır. Daha çok örnek için: işlek ne demek?

Örnek: Masada Mavi 4 – okey – Mavi 6 serisi (okey Mavi 5’in yerinde) ve Kırmızı, Sarı, Mavi 8 kütü var. Mavi 3, Mavi 7 ve Siyah 8 işlektir; bunlardan birini atarsanız +101 yazılır. Mavi 5 ve Kırmızı 2 işlek değildir.

• Bu +101’ler katlanmaz. El sonunda toplamınıza olduğu gibi eklenir.
• Yere atılan okeyi sağınızdaki oyuncu, yandan taş kuralına göre o turda kullanabilecekse alabilir.
• oyna.app’te seçtiğiniz taş ceza yazacaksa ıstakada işaretlenir ve atmadan önce size sorulur.

Bu cezaları yazdıran hatalar ve onlardan nasıl kaçınacağınız: 101’de ceza yazdıran 10 hata.

Bitiş türleri

Eli, bütün taşlarını masaya indirip son taşını atan oyuncu bitirir. Bitişin türü hem bitenin hem de diğer oyuncuların yazacağı puanı belirler.

Bitmek için:

• Son taş dışında her taşınız yerde olmalıdır: per, çift ya da işleme olarak.
• Açmadıysanız elinizin tamamını bir seferde seri ya da küt olarak indirebilirsiniz; 101 sınırı aranmaz.
• Çiftten açtıysanız elinizi yalnızca çiftlerle bitiremezsiniz. Sıranız her bittiğinde elinizde tek sayıda taş kalır: 21 taşla başlarsınız (başlayan oyuncu da ilk taşını atınca 21’e iner), her turda bir taş alıp bir taş atarsınız ve çiftler yere ikişer iner. Bu yüzden en az bir taşı masadaki bir seriye ya da küte koymanız gerekir.
• Yandan aldığınız taşı son taş olarak atamazsınız.

Aşağıdaki tabloda H, kaybedenin elinde kalan taşların sayı toplamıdır; okeyler bu toplama girmez.

İki kalem tablonun dışında, katlanmadan eklenir:

• Elini açmış kaybedenin elinde kalan her okey için +101. Hiç açmamış oyuncu yalnızca sabit cezasını yazar.
• El içinde okey ya da işlek taş attığı için oyunculara yazılan her +101.

Elden bitmek: Masada kimse elini açmamışken, elinizi açtığınız turda bitirirseniz elden bitmiş olursunuz. Diğer üç oyuncu açmamış olduğundan hepsine aynı ceza yazılır: 404, okeyle 808. Başka bir oyuncu daha önce açtıysa, aynı turda açıp bitmeniz elden sayılmaz; normal bitiş ya da okeyle bitiş gibi yazılır. Çiftle elden bitilmez. Bazı masalarda bu bitişe ya da başka bir bitişe “kafa atmak” denir; ayrıntısı okey terimleri sayfasında.

Sahte okeyle bitmek: Son taş olarak sahte okey atmak okeyle bitiş sayılmaz, çünkü sahte okey joker değildir.

Puanlama ve çetele

Bu sayfadaki puanlar okeyin çetele (ceza) puanlarıdır; oyna.app hesabınızdaki oyun puanıyla ilgisi yoktur.

Her elin sonunda herkesin puanı çeteleye eklenir: biten oyuncunun toplamı düşer, diğerleri ceza yazar. Herkes maça 0 puanla başlar. Birinin toplamı 1000’e ulaşınca ya da geçince maç biter ve toplamı en düşük olan kazanır. En düşük toplam eşitse birden çok oyuncu kazanır.

Elde kalan taşlar nasıl sayılır?

• Her taş üstündeki sayı kadar sayılır (H).
• Okey H’ye girmez. Elini açmış oyuncuya, elinde kalan her okey için ayrıca 101 yazılır.
• Sahte okey yüzündeki sayı kadar sayılır: okey Sarı 6 ise 6.
• Hiç açmamış oyuncu elindeki taşlara bakılmaksızın sabit cezayı yazar: 202, katlanan bitişlerde 404 ya da 808.

Puanları kâğıtta tutmak için: yazboz nasıl tutulur, yazdırılabilir yazboz kâğıdı.

Örnek el. Okey Sarı 6. Elinizi seriyle açtınız ve son taşınızı atıp bitiriyorsunuz. Masadaki diğer oyuncular:

• Doğu seriyle açmış; elinde Kırmızı 3, Siyah 4 ve Mavi 9 kaldı (H = 16).
• Kuzey çiftten açmış; elinde Mavi 2 ve Mavi 5 kaldı (H = 7).
• Batı hiç açmamış.

Doğu’nun elinde Mavi 9 yerine bir okey kalsaydı (Kırmızı 3, Siyah 4, okey; H = 7), normal bitişte 7 + 101 = 108, okeyle bitişte 2 × 7 + 101 = 115 yazardı. Mavi 9 yerine sahte okey kalsaydı 3 + 4 + 6 = 13 yazardı.

Tablodaki sayılar yukarıdaki kurallarla hesaplandı ve oyna.app’in el sonu puan hesabıyla birebir denetlendi. Kendi elinizi 101 okey hesaplayıcıyla hesaplayabilirsiniz.

oyna.app’te Çetele her elin puanlarını gösterir; çiftten ve okeyle bitilen eller işaretlenir (Ç, O).

Ortadaki taşlar biterse

Ortadaki destede taş kalmazsa el, son taşı çeken oyuncunun taşını atmasıyla biter; atılan o taşı kimse alamaz. Kimseye −101 yazılmaz ve herkes elindekini yazar:

• Elini açmış oyuncu elindeki taşların toplamını (çiftten açtıysa iki katını) ve elinde kalan her okey için 101 yazar.
• Hiç açmamış oyuncu 202 yazar. Kimse açmamışsa herkese 202 yazılır.
• El içinde yazılan +101’ler de eklenir.

El oynanmış sayılır. Sonraki eli sıradaki oyuncu dağıtır.

El bozulur: dört oyuncu da çifte giderse

Dört oyuncunun dördü de çiftten açarsa el bozulur: dördüncü çift açılışı yapıldığı anda el biter. Kimseye puan ya da ceza yazılmaz; o elde yazılan +101’ler de silinir. Aynı oyuncu taşları yeniden dağıtır. Yani bir elde en fazla üç oyuncu çifte gidip oynamayı sürdürebilir. oyna.app’te bu durumda masada “Dört oyuncu da çiftten açtı — el bozuldu, yeniden dağıtılıyor.” yazar.

Okeyde 12-13-1 olur mu?

101’de 12-13-1 seri olmaz: 1 yalnızca en küçük taştır ve seri 13’te biter. oyna.app’in düz okeyinde ise 12-13-1 geçerlidir; 13-1-2 ikisinde de geçersizdir.

• 12-13-1’i per yapmaya çalışırsanız oyna.app bu taşları per olarak kabul etmez ve nedenini yazar.
• Masadaki bir 11-12-13 serisine aynı renkten 1 işlenmez. Bu yüzden o 1, bu seri yüzünden işlek sayılmaz.

Sahte okey

Sahte okey (★) joker değildir: okeyin taşı olarak oynar, başka hiçbir taşın yerine geçmez. Okey Sarı 6 ise her sahte okey bir Sarı 6’dır.

• Sarı 5 – ★ – Sarı 7 serisinde gerçek bir Sarı 6 gibi durur.
• Elde kalırsa 6 sayılır.
• Son taş olarak atılırsa okeyle bitiş sayılmaz.
• Atılınca yalnızca işlekse +101 yazılır.
• İki sahte okey bir çift sayılır.
• Elinizi açtıysanız ve masada Sarı 6’nın yerine geçen bir okey varsa, sahte okeyi onun yerine koyup okeyi alabilirsiniz.

Örnekler ve ayrıntılar için: Sahte okey nedir, ne yerine geçer, kaç sayılır?

Kurallar masaya göre değişir

101 her masada aynı oynanmaz; oturmadan önce kuralları konuşmak tartışmayı baştan önler. oyna.app’te kurallar bu sayfadaki gibidir. Başka masalarda örneğin şu noktalarda farklı kurallarla karşılaşabilirsiniz:

• Maçın uzunluğu: Bazı kural anlatımlarında maç, önceden anlaşılan sayıda el oynanır ve en düşük toplam kazanır. oyna.app’te maç, bir oyuncunun toplamı 1000’e ulaşınca biter.
• Masadaki okey: Bazı kural anlatımlarında masaya konan okey el sonuna kadar yerinde kalır ve geri alınmaz. oyna.app’te elini açmış oyuncu alabilir.
• Ortadaki taşlar bitince: Bazı kural anlatımlarında yalnızca elinde okey kalan oyuncuya 101 yazılır ve aynı oyuncu yeniden dağıtır. oyna.app’te el yukarıdaki gibi yazılır ve dağıtım sıradaki oyuncuya geçer.
• Gösterge: Ek kural olarak oynayan bazı masalarda, ortada taş kalmadığında gösterge eli bitirecekse alınabilir. oyna.app’te gösterge alınmaz.

Masada tartışılan kural soruları ve yazılı kaynakların ne dediği: okey hakemi ve tartışma çıkaran 9 okey kuralı.

Oynayarak öğrenin

Kurallar masada çabuk oturur. 101 okey oyununu başlatın: bir hamle kurala uymuyorsa masa nedenini yazar, atacağınız taş +101 ceza yazacaksa önce sorar. 14 taşla oynanan düz okey ve ikiye iki takımlarla oynanan eşli düz okey (Classic Okey — Teams) de var; eşli oyun yalnızca düz okeyde oynanır. Terimlerin hepsi için okey terimleri sözlüğüne bakabilirsiniz. Okeyden sonra tavlaya (Backgammon) da göz atabilirsiniz.