Okeyde Hep Kaybediyorsanız: 101'de Asıl Ceza Yazdıran 10 Hata

Kısaca

101 okeyde (Okey 101) maçın sonunda toplamı en düşük olan kazanır. Bir elde yazılan büyük cezalar birkaç kuraldan çıkar ve çoğu oyuncunun kendi kararına bağlıdır: ne zaman açacağı, hangi taşı atacağı, elinde neyi tutacağı. Bu sayfa bu 10 hatayı, her birinin oyna.app’te kaç ceza yazdırdığını ve yerine ne yapabileceğinizi bir arada verir.

Bu sayfadaki puanlar okeyin çeteleye yazılan ceza puanlarıdır; oyna.app hesabınızdaki oyun puanıyla ilgileri yoktur.

“Katlanan el”, son taşı okey olan, çiftten açmış bir oyuncunun bitirdiği ya da kimse açmamışken elden bitilen eldir. Kuralların tamamı 101 okey kuralları sayfasında.

Kısaca ne yapmalı?

• Seri ya da kütle açabildiğiniz anda açın: el sonunda yazacağınız, okeyler hariç, hiç açmamış bir oyuncununkinden her zaman azdır. Beklemeyi haklı çıkaran iki durum 1. hatada.
• Taş atmadan önce masaya bakın: okeyi yere atmak da işlek taş atmak da +101’dir.
• Açtıktan sonra okeyi ya bir pere koyun ya da son taşa saklayın: elinizde kalırsa 101 yazar, son taş olursa bitişiniz iki kat sayılır.
• Elinizi açtıysanız, ceza yazmayan taşlardan elinize yaramayan büyükleri önce atın.
• Eliniz 4 ya da 5 çiftle geldiyse çifte gitmek kısa bir yoldur; 2 ya da daha az çiftle gelen elde (ellerin yarısından fazlası) en az 3 çift daha gerekir.

Bir elde kaç ceza yazılır?

Maç, bir oyuncunun toplamı 1000’e ulaşınca biter. Bu ölçekte bir elin ağırlığı büyüktür: hiç açmadan yakalandığınız bir el 202 yazar, yani hedefin beşte birinden fazlası. Çiftten açan birinin okeyle bitirdiği bir elde açmamış oyuncunun yazdığı 808, hedefin %80,8’idir. Aynı elde elini açmış ve elinde 40 sayı kalmış bir oyuncu 160 yazar.

Eli bitiren oyuncu −101 yazar; son taşı okeyse ya da çiftten açtıysa −202, ikisi birden −404. Diğerleri ceza yazar. Bu sayfada “elde kalan sayı”, kaybedenin ıstakasında kalan taşların sayı toplamıdır; okeyler bu toplama girmez, elini açmış oyuncuya her biri için ayrıca 101 yazılır.

1. Açamadan yakalanmak

El bittiğinde elini hiç açmamış oyuncu, ıstakasında ne olursa olsun sabit bir ceza yazar. Elini açmış oyuncu ise elinde kalan taşların toplamını yazar: katlanan elde bunun 2 ya da 4 katını, çiftten açtıysa bunun da iki katını; elinde kalan her okey için de ayrıca 101. Açmış oyuncunun elinde 40 sayı kaldığında aradaki fark:

Elini çiftle açmış oyuncu, son sütunun iki katını yazar: 80, 160, 320 ve ortadaki taşlar biterse 80 (9. hata).

Açtığınız anda cezanız açmamış birininkinin altına iner. Seri ya da kütle açmak için bir seferde en az 101 sayı indirirsiniz; bunun için en az 8 taş gerekir, çünkü 7 taş en fazla 7 × 13 = 91 eder. Açtığınız turda bir taş da attığınız için elinizde en fazla 13 taş kalır ve sonraki turlarda bu sayı artmaz. Takımda 13 sayan en fazla sekiz taş vardır; en yüksek 13 taş (sekiz 13 ile beş 12) 164 eder. Yani okeyler hariç el sonu cezanız, aynı elde hiç açmamış bir oyuncunun 202’sinden her zaman azdır; katlanan elde ikisi birlikte katlanır (en fazla 328’e karşı 404). Elinizde kalan her okey bu hesaba 101 ekler (6. hata).

• Rakiplerinizden biri, kimse açmamışken elinin tamamını bir seferde indirip bitirirse (elden bitmek), diğer üç oyuncu 404 yazar; son taşı okeyse 808.
• Zaman sınırlıdır. Dağıtımdan sonra ortada yalnız 20 taş kalır (106 − 1 gösterge − 85 dağıtılan taş). Kimse yandan taş almaz ve eli kimse bitirmezse her oyuncu desteden tam 5 kez çeker; sonra ortadaki taşlar biter ve el kapanır. O zaman kimse −101 yazmaz: açmamış oyuncu yine 202, açmış oyuncu elinde kalan taşların toplamını (çiftten açtıysa iki katını) ve elindeki her okey için 101 yazar.

Beklemenin bir karşılığı da olabilir. Kimse açmamışken elinizin tamamını bir seferde indirip son taşınızı atabilirseniz elden bitersiniz: siz −202, diğer üç oyuncu 404 yazar. Bunun için 101 gerekmez, ama elinizdeki her taşın bir seriye ya da küte girmesi gerekir. Tutmazsa ve el başkasıyla biterse 202 sizindir.

Ne yapmalı: Seri ya da kütle açabiliyorsanız açın. Beklemeyi haklı çıkaran iki durum vardır: elden bitebilecek olmanız ve açtıktan sonra yere koyamayacağınız okeyler. Açmış oyuncunun elinde kalan iki okey ve 40 sayı 40 + 2 × 101 = 242 yazar; hiç açmamış olsaydı 202.

2. Açılışı yanlış saymak

101’de elinizi açmak için bir seferde seri ya da kütlerle en az 101 sayı indirmeniz gerekir. 99 ya da 100 sayıyla kurduğunuz açılışı masa kabul etmez; eliniz açılmamış kalır ve 1. hatanın tablosu sizin için geçerlidir.

Üçlü perlerde ortadaki sayıyı sayın. Üç taşlık bir seri ya da küt, ortadaki sayının üç katı eder: Siyah 5-6-7 = 3 × 6 = 18, üç renkte 12 = 3 × 12 = 36. Açılışınız yalnız üçlü perlerden oluşuyorsa ortadaki sayıların toplamı 34 ya da daha fazla olduğunda 101’i geçersiniz (34 × 3 = 102).

Örnek: Siyah 5-6-7, Mavi 11-12-13, üç renkte 12 (Kırmızı, Sarı, Siyah) ve dördüncü per olarak Kırmızı 3-4-5 ya da Kırmızı 2-3-4. İlk üç perin ortadaki sayıları 6 + 12 + 12 = 30 eder.

Dört ve daha çok taşlı perleri ayrıca toplayın: Mavi 10-11-12-13 = 46. Elinizi 101 okey hesaplayıcısında da sayabilirsiniz: seçtiğiniz grupların toplamını ve elin açıp açmadığını gösterir. Sayarken karışabilecek dört nokta:

• Okey, yerine geçtiği taşın sayısını alır: Kırmızı 7 – okey – Kırmızı 9 serisi 24 eder.
• 1 yalnızca en küçük taştır ve 1 sayılır. 101’de 12-13-1 seri değildir. oyna.app’in düz okeyinde 12-13-1 geçerli olduğu için iki oyun arasında karışabilir.
• Sahte okey (★) joker değildir; okeyin taşı olarak oynar. Okey Sarı 6 ise ★ bir Sarı 6’dır; onu eksik bir taşın yerine sayarsanız per kabul edilmez (sahte okey nedir?).
• Açtıktan sonra elinizde atacak en az bir taş kalmalıdır.

oyna.app’te grubu kurdukça masa toplamı 101’e karşı gösterir (“toplam 96 / 101” gibi); 12-13-1’i per yapmaya çalışırsanız masa bu taşları per olarak kabul etmez ve nedenini yazar: “101’de 1 yalnızca en küçük taştır: 12-13-1 seri olmaz.”

Ne yapmalı: Açılışı göndermeden önce toplamı sayın. 34 kısayolu yalnız üç taşlık perlerde işler; dört ve daha çok taşlı perlerde taşları tek tek toplayın.

3. Okeyi yere atmak

Okeyi bitirmeden yere atmak +101 cezadır. Elinizi açmamış olsanız da yazılır ve katlanmaz: el sonunda toplamınıza olduğu gibi eklenir.

Bunun iki bedeli daha vardır:

• Okey sağınızdakine gidebilir. Sağınızdaki oyuncu attığınız okeyi o turda kullanabilecekse alabilir (10. hata).
• Okeyle bitiş fırsatı gider. Aynı okeyi son taş olarak atsaydınız ceza yazılmaz, bitişiniz iki kat sayılırdı (5. hata).

Örnek: Elinizi açmadınız ve okeyi attınız. El, okeyini son taş olarak atan bir rakiple biterse 404 + 101 = 505 yazarsınız.

oyna.app’te okeyi atmak istediğinizde masa “+101 ceza” kartıyla sorar; atarsanız Çetele’de o elin satırına C işareti düşer.

Ne yapmalı: Açmadıysanız okeyi elde tutmanın el sonunda ayrı bir bedeli yoktur (202 sabittir); açılışınızda eksik bir taşın yerine sayılır. Açtıysanız bir pere koyun ya da son taşa saklayın (6. hata).

4. İşlek taş atmak

Masadaki bir seriye ya da küte işlenebilen taşa işlek taş denir (işlek ne demek?). İşlek bir taşı atmak da +101’dir; elinizi açmamış olsanız da yazılır ve katlanmaz. Kendi perinize işlenebilen taş da işlektir.

Örnek masa (okey Sarı 6): Siyah 7-8-9 serisi; Kırmızı, Sarı ve Siyah 12 kütü; Mavi 4 – okey – Mavi 6 serisi (okey Mavi 5’in yerinde); Kırmızı 10, Siyah 10 ve okeyden oluşan üç taşlı küt; Kırmızı 11-12-13 serisi.

• Bir serideki okey, konduğu yerde yerine geçtiği taş olarak sabit kalır; seri o taşı almaz, bu yüzden Mavi 5 işlek değildir. Üç taşlı bir kütteki okey ise iki eksik renkten birine bağlanmaz: küt dört renge tamamlanana kadar iki rengi de alır ve ikisini atmak da +101’dir. Okeyle dört taşa tamamlanmış bir kütte okeyin yerine geçtiği renk işlek değildir.
• Dört rengi tamamlanmış küte ve bir çifte taş işlenmez; 13’te biten bir serinin üstü de yoktur.
• Masa değiştikçe işlek taşlar da değişir: bir tur önce serbest olan taş, biri yeni bir per koyunca işlek olabilir.
• Mavi 5 serbesttir, ama 10. hatada anlatılan bir bedeli olabilir.

oyna.app’te +101 yazacak bir taşı seçtiğinizde ıstakada işaretlenir; atmak isterseniz masa önce sorar.

Ne yapmalı: Her atıştan önce taşı masadaki serilerin iki ucuyla ve üç taşlı kütlerin eksik renkleriyle karşılaştırın; kendi perlerinizi de unutmayın.

5. Okeyle bitebilecekken başka taşla bitmek

Eli bitirirken son taş olarak okeyi atarsanız bitişiniz iki kat sayılır: siz −101 yerine −202 yazarsınız, diğerlerinin el cezaları iki katına çıkar.

Örnek (okey Kırmızı 9): Elinizi seriyle açtınız. Doğu da seriyle açmış, elinde Mavi 11 ve Siyah 12 var (23). Kuzey çiftten açmış, elinde Sarı 4 ve Siyah 5 var (9). Batı hiç açmamış.

Bu örnekte okeyle bitince satırın tamamı ikiye katlanır; sizinle her rakibiniz arasındaki fark da. Katlanmayan iki kalem vardır: el içinde yazılan +101’ler ve elde kalan okeyler için yazılan 101’ler.

• Sahte okeyi son taş olarak atmak okeyle bitiş sayılmaz; ★ joker değildir.
• Çiftten açıp okeyle biterseniz siz −404 yazarsınız, diğerlerinin el cezaları dört katına çıkar. Elden biterken son taşınız okeyse −404 ve 808.
• oyna.app’te Bitir düğmesi seçtiğiniz taşı atar ve adını yazar (“Bitir · Kırmızı 7” gibi); okeyi seçerseniz bitiş okeyle olur.

Ne yapmalı: Bitirirken son taş olarak okeyi seçebiliyorsanız onu seçin. Okeyi bunun için elde tutmanın bedeli 6. hatada.

6. Açmışken okeyle yakalanmak

Elinizi açtıysanız ve el başkasıyla biterse, elinizde kalan her okey için 101 yazılır. Bu 101 katlanmaz; elinizdeki diğer taşların toplamına eklenir. Hiç açmamış oyuncu için okeyin ayrıca bir bedeli yoktur: yalnızca sabit cezasını yazar.

Örnek: elinizi seriyle açtınız ve elinizde Siyah 3 ile okey kaldı.

Elinizi çiftle açtıysanız Siyah 3 iki kat sayılır: 6 + 101 = 107, 12 + 101 = 113, 24 + 101 = 125; okeyin 101’i yine katlanmaz.

İki okeyle yakalanmak açmanın kazancını tersine çevirebilir: elinizde iki okey ve 40 sayı kaldıysa 40 + 2 × 101 = 242 yazarsınız; hiç açmamış olsaydınız 202 yazardınız.

Okeyle bitmek size 101 kazandırır, okeyle yakalanmak 101 yazdırır. Elinizi açtıktan sonra elinizdeki okey için iki yol vardır:

1. Son taşa saklamak. Bitirirseniz bitiş iki kat sayılır; el başkasıyla biterse 101 yazarsınız.
2. Bir pere koymak. Bir serinin açık ucuna ya da üç taşlı bir küte koyabilirsiniz. Okey orada, yerine geçtiği taş olarak sabit kalır; o taşı elinde tutan ve elini açmış bir oyuncu okeyi alabilir.

Masadaki bir okeyi siz de alabilirsiniz: serideki bir okey için yerine geçtiği taşı, kütteki bir okey için eksik renklerin hepsini koyarsınız (masadaki okeyi almak). Ama aldığınız okey el sonunda elinizdeyse 101 yazılır.

Ne yapmalı: Açtıktan sonra elinizde okey varsa her turda bakın: eli bitirmeye yakın değilseniz okeyi bir pere koymak 101’i ortadan kaldırır.

7. Açtıktan sonra hazır perleri elde tutmak

Seri ya da küt ile açtıktan sonra kendi sıranızda yeni seri ve kütler koyabilirsiniz; artık 101 sınırı yoktur. Elde tutmanın bir karşılığı vardır: masaya koyduğunuz per, elini açmış rakiplere taş işleyecek yer açar ve uçlarındaki taşları herkes için işlek yapar, onları atmak artık +101’dir. Yine de el başkasıyla biterse elde tuttuğunuz her per sayıları kadar yazılır.

Örnek: elinizde Kırmızı 11-12-13 serisi ve bir Mavi 2 var.

Elinizde kalanın kaç yazacağını 101 okey hesaplayıcısı da gösterir.

• Açtığınız turda da yeni per koyabilir, masadaki perlere taş işleyebilirsiniz.
• Her hamleden sonra elinizde atacak bir taş kalmalıdır.
• Çiftten açtıysanız seri ya da küt koyamazsınız; yeni çift koyabilir ve masadaki seri ve kütlere taş işleyebilirsiniz (9. hata).
• oyna.app’te açtıktan sonra açma düğmesi “Per aç” olur.

Ne yapmalı: Perin sayısı büyükse ve elin ne zaman biteceğini kestiremiyorsanız koyun; bu, cezanızı kesin olarak düşürür. Küçük bir peri, rakiplere işleme yeri vermemek için bir süre elde tutabilirsiniz.

8. Büyük taşları sona bırakmak

Açmış bir oyuncunun cezası elinde kalan taşların sayılarından gelir: 13, 13 yazar; 1, 1 yazar. Sahte okey yüzündeki sayı kadar sayılır (okey Sarı 6 ise 6).

Elde kalan bir 13’ün bedeli:

İki taştan birini atacaksanız ve ikisi de elinize yaramıyorsa, sayısı büyük olanın elde kalması el sonunda daha pahalıdır. İki sınırı var: işlek bir 13’ü atmak +101’dir ve hiç açmadıysanız elinizdeki sayılar cezayı değiştirmez (202, katlanan elde 404 ya da 808).

Ne yapmalı: Elinizi açtıysanız, ceza yazmayan ve elinize yaramayan taşlardan büyük olanı önce atın. Açmadıysanız atacağınız taşı açılışınıza göre seçin; sayıların el sonunda önemi yoktur.

9. Çifte gidip elde taş biriktirmek

Çiftten açmak (çifte gitmek), en az 5 çifti bir seferde masaya koymaktır; sayı toplamı aranmaz. Bedeli kaybedince ortaya çıkar: çiftten açmış oyuncu elinde kalan sayının iki katını yazar.

• Çiftten açınca o elde seri ya da küt koyamazsınız; yeni çift koyabilir, masadaki seri ve kütlere taş işleyebilir ve masadaki bir okeyi alabilirsiniz.
• Yalnız çift koyarak bitemezsiniz: sıranız her bittiğinde elinizde tek sayıda taş kalır, çiftler ise ikişer iner. Bitmek için masadaki bir seri ya da küte taş işlemeniz ya da üç taşlı bir kütteki okeyi eksik renklerinin hepsini koyarak almanız gerekir.
• Siz bitirirseniz −202 yazarsınız ve diğerlerinin el cezaları iki katına çıkar.
• Dört oyuncu da çiftten açarsa el bozulur ve yeniden dağıtılır.

Çift ne sıklıkla hazır gelir? Taşlar karıştırılıp dağıtıldığında bir elin kaç çiftle geldiğini, göstergeden sonra kalan 105 taştan çıkabilecek bütün elleri sayarak hesapladık; yöntemi Hesap nasıl yapıldı? bölümünde.

21 taşlık ellerin %4,4’ü, yani yaklaşık 100 elden 4’ü en az 5 çiftle gelir; ortalama el 2,4 çiftle başlar. Başlayan oyuncunun 22 taşlık elinde en az 5 çift olasılığı %6,7’dir. Ellerin yarısından fazlası (%56,4) 2 ya da daha az çiftle gelir; bunlara en az 3 çift daha gerekir. Elinizi açmadan önce soldan ancak açtığınız turda taş alabildiğiniz için eksik çiftlerin en fazla biri soldan gelir; gerisi desteden çekilir ve destede 20 taş vardır (1. hata).

Ne yapmalı: Eliniz 4 ya da 5 çiftle geldiyse çifte gitmek kısa bir yoldur. 2 ya da daha az çiftle başladıysanız seri ve kütle açmayı deneyin; çiftten açıp kaybetmenin bedeli elinizde kalanın iki katıdır.

10. Yandan taş kuralını hesaba katmamak

101’de solunuzdaki oyuncunun attığı taşı yalnızca o turda kullanabilecekseniz alabilirsiniz: açılışınızda, yeni bir per ya da çiftte, masadaki bir pere işleyerek, bir okeyin yerine koyarak ya da elinizi bitirirken. Aldığınız taşı geri atamaz, son taş olarak atıp da bitemezsiniz. Düz okeyde bu kural yoktur; iki oyun arasında karışabilir. Ayrıntısı: yandan taş almak.

Kuralın öbür yüzü sağınızdadır. Sağınızdaki oyuncu da attığınız taşı ancak o turda kullanacaksa alabilir; yani sizden aldığı her taş o turda işine yarar: açılışına, bir pere, bir okeyin yerine ya da bitişine.

• Sağınızdaki henüz açmadıysa ve attığınız taş açılışını tamamlarsa, onun el sonunda yazacağı ceza o turda 202’den elinde kalan taşların cezasına iner.
• Bir serideki okeyin yerine geçtiği taş işlek değildir; atmak ceza yazmaz (4. hata). Ama sağınızdaki elini açtıysa o taşı alıp okeyin yerine koyabilir ve okeyi eline alır.

oyna.app’te soldaki taşı alamayacağınız bir anda masa nedenini yazar ve sizi desteye yönlendirir; aldığınızda da taşı nereye koyabileceğinizi gösterir.

Ne yapmalı: Taş atarken yalnız +101’e değil, sağınızdakine de bakın: henüz açmadıysa açılışını tamamlayabilecek taşları, açtıysa masadaki okeylerin yerine geçen taşları atmadan önce bir kez daha düşünün.

Kendiniz deneyin

Bu sayıları masada görmenin kolay bir yolu bilgisayara karşı birkaç el oynamaktır:

1. 101 okey sayfasını açın ve Bilgisayara Karşı bir oyun başlatın.
2. Açılışınızı kurarken masa toplamı 101’e karşı gösterir. Üçlü perlerin ortadaki sayılarını toplayıp 34 kısayolunu sınayın.
3. Okeyi ya da işlek bir taşı atmayı deneyin: masa önce “+101 ceza” kartıyla sorar; vazgeçebilirsiniz.
4. El bitince Çetele’yi açın. Her elin cezası satır satır yazılır. Eli kazanan bir yıldızla (★) gösterilir; buradaki yıldız sahte okey anlamına gelmez. Yere atılan +101’ler C, çiftten ve okeyle bitilen eller Ç ve O ile işaretlidir.

Kuralların tamamı için 101 okey kuralları, terimler için okey terimleri sayfasına bakabilirsiniz. 14 taşla oynanan düz okeyde taş atma cezası yoktur.

Hesap nasıl yapıldı?

• Cezalar: Bu sayfadaki her ceza, oyna.app’in 101 okey motorunda örnek bir masa kurulup son hamle yapılarak denendi; tablolardaki sayılar el sonunda çeteleye yazılanlardır. Örneğin 5. hatanın tablosu, aynı masada son taş olarak bir kez başka bir taş, bir kez okey atılarak alındı.
• Açtıktan sonra elde kalan: Seri ya da kütle açan oyuncu en az 8 taş indirir (7 × 13 = 91). Açılış turunda elinde 22 taş vardır; 8’ini indirip birini atınca en fazla 13 taş kalır. Takımın en yüksek 13 taşı (sekiz 13 ile beş 12) 164 eder; açtıktan sonra bu 13 taşı elinde tutan oyuncuya motorda da el sonunda 164 yazıldı.
• Desteden çekiş: Dağıtımdan sonra ortada 20 taş kalır. Kimse yandan almazsa her tur desteden bir taş çekilir ve 20 taş dört oyuncuya sırayla gider: herkes 5 kez çeker. Ortadaki son taşı çeken oyuncunun attığı taşla el kapanır.
• Çiftler: Göstergeden sonra kalan 105 taş şunlardır: renk ve sayısı aynı ikişer taştan 50 tür (100 taş), okeyin yüzünü taşıyan iki sahte okey, göstergenin kalan eşi ve iki okey. Bu taşlardan çıkabilecek bütün 21 ve 22 taşlık eller sayılarak her çift sayısının olasılığı tam olarak hesaplandı; tablodaki oranlar bu hesabın yuvarlanmış hâlidir. Çiftler, çiftle açarken sayıldığı gibi sayıldı: aynı renk ve sayıdan iki taş bir çifttir; okey, eşi olmayan bir taşın eşi olur; iki okey bir çifttir; iki sahte okey de bir çifttir.
• 34 kısayolu: Üç taşlık bir seri (5-6-7) ya da küt (12-12-12), ortadaki sayının üç katıdır; 34 × 3 = 102 ≥ 101, 33 × 3 = 99.

Kurallar masaya göre değişir

Bu sayfadaki sayılar oyna.app’teki 101 içindir. Başka masalarda bu sayfanın hesabını değiştiren farklarla da karşılaşabilirsiniz:

• Yetmeyen açılış (2. hata): Bazı kural anlatımlarında 101’e ulaşmadığı için taşlarını geri alan oyuncu 101 ceza yazar. oyna.app’te masa böyle bir açılışı kabul etmez; ceza da yazılmaz.
• Çiftten açıp okeyle bitiş (1. hata): Bazı anlatımlarda bu elde hiç açmamış oyuncuya 404 yazılır; oyna.app’te 808.
• Ortadaki taşlar bitince (1. hata): Bazı anlatımlarda el kimseye ceza yazılmadan kapanır, yalnız elinde okey kalan 101 yazar ve aynı oyuncu yeniden dağıtır. oyna.app’te herkes elindekini yazar.
• Masadaki okey (6. hata): Bazı anlatımlarda masaya konan okey yerinden alınmaz; oyna.app’te elini açmış oyuncu alabilir.

Diğer farklar için: 101 okey kuralları: masaya göre değişenler.