Masada Tartışma Çıkaran 9 Okey Kuralı: Kim Haklı?

Okey masasında aynı sorular tekrar tekrar tartışılır, oysa çoğunun cevabı aslında açık. Aşağıda her tartışmanın kısa cevabını, yazılı kurallardan kanıtını ve oyna.app’te nasıl oynandığını bulacaksınız. Bazı sorularda baştan konuşulursa oynanan ek kurallar da var.

Kanıt olarak neye baktık? Türkçe ansiklopedinin Okey ve Okey 101 maddelerine, yazılı bir eşli 101 turnuva kuralına (sık sorulan sorularıyla birlikte) ve İngilizce bir kural kitabının Okey ve Okey 101 anlatımlarına. Hepsi sayfanın sonunda, kaynaklarda. Tırnak içindeki cümleler bu metinlerden olduğu gibi alındı. Yazıdaki puanlar okeyin ceza puanlarıdır, oyna.app hesabınızdaki oyun puanı değildir.

Kurallar masadan masaya değişebilir; masanız başka bir kuralla oynuyorsa o masada o kural geçerlidir. Bu dokuz soru ve 50 soru daha konu konu tablolarda: Okey Hakemi.

1. 12-13-1 tartışması: 101 mi, düz okey mi?

Kısa cevap: 101’de olmaz, düz okeyde olur. 13-1-2 ise ikisinde de olmaz.

Kanıt:

• Yazılı 101 turnuva kuralı: “Oyunda 12-13-1 şeklinde per yapılamaz.” Sık sorulan sorularda da: “12 13 1 oluyor mu? Hayır olmaz.”
• İngilizce kural kitabının 101 anlatımı: 101’de 1 yalnızca 2’nin altında, en küçük taş olarak kullanılır; 12-13-1’e izin verilmez.
• Aynı kitabın düz okey anlatımı: 1 en küçük taş da olur, 13’ün üstüne de gelir, ama ikisi birden olmaz. Yani 12-13-1 geçerli, 13-1-2 geçersiz.
• Ansiklopedinin Okey maddesi düz okey için: “Bazı durumlarda ise 13 numaralı taştan sonra 1 numaralı taş gelebilir, fakat bu taştan sonra 2, 3, 4 gibi üst sayı taşlar konamaz.”

Kim haklı? Hangi oyunu oynadığınıza bağlı. Kaynaklar burada ayrılmaz; iki oyunun kuralı farklıdır. 101’de 12-13-1 diyen oyuncu, düz okeyin kuralını uyguluyordur.

oyna.app’te: 101’de 12-13-1 geçersiz; bu üç taşı grup yapmaya çalışırsanız masa “101’de 1 yalnızca en küçük taştır: 12-13-1 seri olmaz.” yazar. Düz okeyde geçerli.

Okey Hakemi’nde: 7. ve 8. sorular. Örnek serilerle: 101’de 12-13-1.

2. Çifte gidenden taş alınır mı?

Kısa cevap: Evet. Çifte giden oyuncunun attığı taş da her atılan taş gibidir.

Kanıt:

• Yazılı 101 turnuva kuralının sık sorulan soruları: “Çifte giden birisinin attığı taş alınıp el açılabilir mi? Evet alınabilir.”
• Ansiklopedinin Okey 101 maddesi, yandan taş almayı herkes için aynı kurala bağlar: alan oyuncu taşı kullanmak zorundadır.
• Aynı maddenin ek kurallarında çifte gidenin attığı taşla ilgili iki not var: “Çiftte giden oyuncundan katlamalı oyunda taş alınıp seri açılmaz. Çifte giderse alabilir.” ve “1. oyuncu çiftten oyunu açmışsa oyuncunun taşını 2. oyuncu aldığı zaman 101 ceza puanı düşürülür.” İkisi de taşın alınmasını yasaklamaz.

Kim haklı? Taşı alan. Katlamalı oynayan bir masada ise o taşla seri açılmayabilir; bunu oturmadan konuşun.

oyna.app’te: Çifte gidenin attığı taş her taş gibi alınır. 101’de aldığınız taşı aynı turda kullanmanız gerekir; kullanamayacağınız taşı masa zaten aldırmaz. oyna.app’te katlamalı oyun yoktur.

Okey Hakemi’nde: 14. ve 15. sorular.

3. Çifte giden per açabilir mi?

Kısa cevap: Hayır. Çiftle açan oyuncu o elde seri ya da küt açamaz. Ama başka oyuncuların seri ve kütlerine taş işleyebilir.

Kanıt:

• Yazılı 101 turnuva kuralı: “Çift açan biri elindeki serileri yere açamaz. Ancak diğer oyuncuların açtığı serilere taş işleyebilir.” Aynı metne göre bir seferde ancak iki taş işler.
• Ansiklopedinin Okey 101 maddesi: “Eğer oyuncu bir kez çifte giderek oyun açarsa bu oyunda bir daha normal bir set açamaz. Ancak diğer oyuncuların açmış oldukları masadaki setlere taş ekleyebilir.”
• İngilizce kural kitabı da aynısını söyler: çiftle başlayan çiftle devam eder, yeni seri ya da küt açamaz, ama başkalarının seri ve kütlerine taş ekleyebilir.

Kim haklı? “Açamaz” diyen; baktığımız bütün yazılı kurallar aynı şeyi söyler. Çifte giden işleyebilir de; yazılı kurallara göre 21 tek sayı olduğu için en az bir taşı bir seriye ya da küte işlemeden bitemez.

oyna.app’te: Çifte giden seri ya da küt açamaz; yeni çift koyabilir, seri ve kütlere bir turda istediği kadar taş işleyebilir. Bitmek için bir taş işlemesi ya da okeyli üç taşlık bir kütteki okeyi eksik renklerin hepsini koyarak alması gerekir.

Okey Hakemi’nde: 26–30. sorular.

4. Okey yere atılırsa kim alır?

Kısa cevap: Sırası gelen oyuncu, yani okeyi atanın sağındaki oyuncu. 101’de okeyi atana +101 ceza yazılır.

Kanıt:

• Ansiklopedinin Okey maddesi: “Yanlışlıkla okey taşı atıldığında, sırası gelen rakip taşı alabilir. Ancak rakibin taşı kendisinin fark etmesi ve alması gerekir.”
• Yazılı 101 turnuva kuralı: “Okey her zaman işler olacağı için yanlışlıkla okeyi atan oyuncu da ceza alır. Yere taş açılmamış olsa bile okey taşını yere atan oyuncu 101 ceza puanı alır. Yere atılan işlek taş diğer oyuncu tarafından alınabilir.”
• İngilizce kural kitabının 101 anlatımı: önceki oyuncunun attığı taş ancak hemen bir perde kullanılacaksa alınabilir; okeyi atan 101 ceza yazar.

Kim haklı? Sırası gelen oyuncu. Okeyi o masada başka biri, örneğin karşıdaki oyuncu alamaz. Sırası gelen fark etmezse okey yerde kalır.

oyna.app’te: 101’de okeyi atmadan önce masa sorar (“Okeyi atarsanız +101 ceza yazılır.”); atarsanız +101 yazılır ve sağınızdaki oyuncu, o turda kullanacaksa okeyi alır. Düz okeyde okeyi atmanın cezası yoktur ve sıradaki oyuncu onu serbestçe alır. Son taş olarak atılan okey ise ceza değil, okeyle bitiştir.

Okey Hakemi’nde: 39. ve 40. sorular. Cezalar örneklerle: okey atınca kaç ceza yazılır?

5. El açmadan okey alınır mı?

Kısa cevap: Masadaki okey, elinizi açmadan alınmaz. Açtıktan sonra alınıp alınmadığında ise kaynaklar ayrılır. Yere atılan bir okeyi elinizi açmadan ancak o turda açacaksanız alabilirsiniz.

Kanıt:

• Yazılı 101 turnuva kuralının sık sorulan soruları: “Yerdeki okeyi alıp açabilir miyim? Açma sayınız tutmuyorsa alamazsınız. Okeyi alabilmek için önce elinizi açmalısınız.”
• Aynı metin: “101 i tamamlamış ise önce el yere açılır daha sonra okeyi yerden alınabilir.” Yani masadaki okey açılış sayınıza katılmaz.
• İngilizce kural kitabında ise masaya konan okey hiç geri alınmaz: o anlatıma göre elini açmış oyuncu da alamaz.

Kim haklı? Elini açmamış oyuncu için iki kaynak da aynı şeyi söyler: alamaz. Kaynakların ayrıldığı ilk soru budur: turnuva kuralı açmış oyuncuya okeyi geri aldırır, İngilizce kural kitabı aldırmaz. Masanız hangisini oynuyorsa oturmadan konuşun.

oyna.app’te: Elinizi açtıysanız, sıranızda taş aldıktan sonra okeyin yerine geçtiği taşı koyup okeyi alırsınız; kütte eksik renklerin hepsi birlikte konur. Elinizi açmadan denerseniz masa “Önce açın — sonra masadaki okeyi alabilirsiniz.” yazar. Okeyi alınana ceza yazılmaz.

Okey Hakemi’nde: 41–47. sorular. Örneklerle: masadaki okey alınır mı?

6. İşlek taşla biter mi?

Kısa cevap: Evet. Eli bitiren son taş işlek de olsa ceza yazılmaz.

Kanıt:

• Ansiklopedinin Okey 101 maddesi: “Eğer oyuncu elindeki tüm taşları açmış ve elinde kalan son taşı masaya atıyorsa, bu taş bir yere eklenebiliyor olsa dahi bu durumda oyuncuya ceza puanı verilmez.”
• İngilizce kural kitabı: işlek taşı atan 101 ceza yazar, ama eli bitirirken attığı son taşsa yazmaz.

Kim haklı? Biten oyuncu. +101, elin ortasında atılan işlek taş ve okey içindir. Son taş olarak atılan okey de ceza değil, okeyle bitiştir ve bitişi katlar.

oyna.app’te: Son taşınız işlek de olsa ceza yazılmaz. Elin ortasında işlek bir taşı atmak isterseniz masa önce sorar: “Elde tut” ya da “At (+101)”.

Okey Hakemi’nde: 35. ve 36. sorular.

7. Göstergeyle okey alınır mı?

Kısa cevap: Hayır. Ortadaki gösterge taşı oyuna girmez: okeyin yerine konmaz ve çift yapılmaz.

Kanıt:

• Yazılı 101 turnuva kuralı: “Oyunda da gösterge fonksiyonu yoktur.” ve “Gösterge çift olarak kullanılamaz.” Sık sorulan sorularda: “Göstergeyi çift olarak kullanabilir miyim? Hayır kullanılamaz.”
• Ansiklopedinin Okey 101 maddesi iki ek kural sayar. Birincisi: “Eğer masada çekilecek taş kalmamış fakat gösterge aldığında oyunu bitirebiliyorsa göstergeyi alıp kullanabilir.” İkincisi: “Eğer bir oyuncu çiftten oyunu açmak istiyorsa göstergeyi oyun başında ‘gösterge bende’ demesi şartı ile istediği taşın yanına koyup çiftten açarken beş çifti tamamlamış olmak şartıyla göstergeyi kullanabilir.”
• İngilizce kural kitabı düz okey için bir seçenek verir: bazı oyuncular göstergeyi, ortadaki taşlar bitince çekilen son taş olarak kullanır.

Kim haklı? “Alınmaz” diyen; ek kurallardan biri baştan konuşulduysa o masada o kural geçerlidir. Masadaki okeyin geri alındığı masalarda (5. soru) okeyi almak için okeyin yerine geçtiği taşı koymanız gerekir. Bu taş, göstergeyle aynı renk ve sayıda bir taş da olabilir; ama ortadaki gösterge değil, elinizdeki eşi.

oyna.app’te: Gösterge masadan hiç alınmaz ve çift yapılmaz. 101’de göstergenin puanı da yoktur; düz okeyde göstergenin eşini gösteren oyuncu için diğer oyuncular (eşli düz okeyde karşı takım) 1 puan kaybeder.

Okey Hakemi’nde: 1–5. sorular.

8. Yandan alınan taş geri atılır mı?

Kısa cevap: 101’de hayır. Yandan aldığınız taşı aynı turda kullanırsınız: açılışta, yeni bir perde ya da masadaki bir pere işleyerek. Düz okeyde ise serbestçe alır, isterseniz geri atarsınız.

Kanıt:

• Ansiklopedinin Okey 101 maddesi: “Eğer oyuncu kendinden önceki oyuncunun attığı taşı alırsa bu aldığı taşı kullanmak zorundadır.” ve “Bu alınan taşın elinizde istekada durmasına müsaade edilmez.”
• Yazılı 101 turnuva kuralı: “Yandaki taş işinize yarıyor olsa bile el açamayacaksanız o taşı alamazsınız.” Taşı alıp geri bırakana bu metinde 101 ceza yazılır.
• İngilizce kural kitabı: önceki oyuncunun attığı taş ancak hemen bir perde kullanılacaksa alınır; ele alınıp sonraya saklanamaz.

Kim haklı? “Kullanmak zorundasın” diyen. Kaynaklar yalnızca kullanılamayan taş alındığında ne olacağında ayrılır: ansiklopediye göre taş yerine konur ve ceza yazılmaz, turnuva kuralına göre 101 ceza yazılır.

oyna.app’te: 101’de o turda kullanamayacağınız taşı alamazsınız (“Solunuzdaki Kırmızı 9 taşını ancak bu sırada kullanacaksanız alabilirsiniz.”). Aldığınız taşı geri atamaz ve son taş olarak atıp bitemezsiniz.

Okey Hakemi’nde: 9–13. sorular. Örneklerle: 101’de yandan taş almak.

9. Ortadaki taşlar bitince el yazılır mı?

Kısa cevap: Türkçe kaynaklara göre evet: kimse −101 almaz, elini açanlar ellerinde kalanı, açmayanlar 202 yazar. İngilizce kural kitabına göre ise el yazılmaz. Kaynakların ayrıldığı ikinci soru budur.

Kanıt:

• Ansiklopedinin Okey 101 maddesi: “Eğer masadaki taş destesinde hiç taş kalmamışsa ve oyunculardan hiçbiri oyunu bitirememişse herkesin istekasındaki taş puanları kendisine yazılır. El açmamış oyunculara 202 puan yazılır.”
• Yazılı 101 turnuva kuralı: “Yerdeki taşların bitmesi ile veya bir oyuncunun elindeki taşların bitmesi ile o el sona erer. El sona erdiğinde her oyuncunun elindeki taşların toplamı kadar ceza yazılır.”
• İngilizce kural kitabı ise farklıdır: sıradaki oyuncu son atılan taşı almazsa el biter, kimseye puan yazılmaz, yalnızca elinde okey kalan 101 yazar ve aynı oyuncu yeniden dağıtır.

Kim haklı? Türkçe kaynaklar “el yazılır” der; son atılan taşın alınıp alınmadığını ise yazmazlar. Masanızda farklı oynanıyorsa oturmadan konuşun: yazılan ya da yazılmayan bir el, maçın toplamını yüzlerce puan değiştirebilir.

oyna.app’te: El yazılır: elini açmış oyuncu elinde kalan taşların toplamını (çiftten açtıysa iki katını) ve elinde kalan her okey için 101 yazar; hiç açmamış oyuncu 202 yazar; kimse −101 almaz. Son taşı çeken oyuncunun attığı taş alınmaz, el o atışla biter. Sonraki eli sıradaki oyuncu dağıtır.

Okey Hakemi’nde: 55. ve 56. sorular. oyna.app’te ayrıntısı: ortadaki taşlar biterse.

Kaynaklar nerede ayrılıyor?

Dokuz tartışmanın yedisinde yazılı kurallar bir tarafı haklı çıkarır. Gerçekten ayrıldıkları iki soru şunlardır:

1. Masadaki okey (5. soru): Turnuva kuralında elini açan oyuncu, okeyin yerine geçtiği taşı koyup okeyi alır; İngilizce kural kitabında okey el sonuna kadar yerinde kalır.
2. Ortadaki taşlar bitince (9. soru): Türkçe kaynaklarda el yazılır; İngilizce kural kitabında yalnızca elinde okey kalana 101 yazılır ve aynı oyuncu yeniden dağıtır.

Kaynaklar bazı ayrıntılarda da ayrılır: yandan alınıp kullanılamayan taş ansiklopediye göre cezasız geri konur, turnuva kuralına göre 101 ceza yazdırır (8. soru). 12-13-1 ise kaynakların değil, iki oyunun farkıdır (1. soru). Oyuna başlamadan masanızla konuşmanız gereken noktaların listesi: oyundan önce anlaşın.

oyna.app’te deneyin

Bu dokuz sorunun oyna.app’teki cevabını oynayarak görmek isterseniz bir 101 okey oyunu açın; 14 taşla oynamak için düz okey. İki oyunda da kurallar maç boyunca sabittir: bilgisayara karşı da online bir masada da aynı kurallarla oynarsınız.