Yazboz Nasıl Tutulur? 101 ve Düz Okey İçin Yazdırılabilir Yazboz Kâğıdı

Yazboz nedir?

Yazboz, okeyde ve iskambil oyunlarında sonuçların yazıldığı kâğıttır. Okey masasında her oyuncuya bir sütun, her ele bir satır açılır. El bitince herkesin o elde yazdığı puan kendi sütununa geçer; oyunun sonunda sütunlar toplanır.

Yazbozu kimin tuttuğu ve sayımın nasıl yapıldığı masadan masaya değişir. Yazılı bir turnuva kuralında yazbozu oyunculardan biri tutar ve ilk eli onun sağındaki oyuncu dağıtır; el bitince herkes ıstakasındaki taşları gösterir, sayım yapılır ve taşlar ancak ondan sonra karıştırılır.

oyna.app’te okey masasındaki puan tablosunun adı Çetele’dir. Sözlükte çetele, esnafın üzerine kertik çentip hesap tuttuğu ağaç dalıdır; “çetele tutmak” da bir deyimdir (TDK).

Bu sayfadaki puanlar okeyin kendi puanlarıdır; oyna.app hesabınızdaki oyun puanıyla ilgileri yoktur.

Yazdırılabilir yazboz kâğıdı

Yazboz kâğıdını A4 olarak açın

Kâğıt siyah beyaz yazdırılmak için çizildi: dört oyuncu sütunu, bir Başlangıç satırı, 11 el satırı ve en altta 101 için Toplam, düz okey için Kalan satırı. Altında oyna.app kurallarıyla 101 ve düz okeyin puanları ve işaretlerin anlamı kısaca yazılıdır.

• Yukarıdaki bağlantıyla kâğıdı açın ve tarayıcınızın Yazdır komutunu kullanın; kâğıt A4 boyutunda, bir sayfa olarak çıkar.
• PDF olarak saklamak isterseniz Yazdır penceresinde yazıcı yerine PDF olarak kaydetmeyi seçin.
• Oyun 11 elden uzun sürerse toplamları yeni bir kâğıdın Başlangıç satırına yazıp devam edin.
• Eşli oyunda iki sütun yeter: her takıma bir sütun.

101 yazbozu nasıl tutulur?

101’de puanlar ceza olarak yazılır ve toplanır; oyunun sonunda toplamı en düşük olan kazanır. Adımlar 101’i oyna.app’teki 101 okey masasında oynandığı gibi anlatır:

1. Oyuncuların adlarını oturdukları sırayla sütunların başına yazın. Herkes 0 ile başlar; Başlangıç satırına 0 yazın.
2. Oyunun ne zaman biteceğinde anlaşıp Hedef’e yazın. oyna.app’te maç, bir oyuncunun toplamı 1000’e ulaşınca biter; bazı masalar önceden anlaşılan sayıda el oynar.
3. El sırasında biri okeyi ya da işlek bir taşı yere atarsa o elin satırında onun hücresine küçük bir C koyun: el sonunda +101 eklenecek.
4. El bitince elin katına bakın (aşağıdaki tablo).
5. Bitirenin hücresine −101 × kat yazın ve yanına ★ koyun; son taş okeyse O, biten çiftten açtıysa Ç da ekleyin.
6. Diğer oyuncuların ıstakasında kalan taşları sayın: elini açmış oyuncuya kalan taşların toplamı × kat, hiç açmamış oyuncuya 202 × kat yazılır. Kalanı saymak için 101 okey hesaplayıcıyı da kullanabilirsiniz.
7. +101’leri ekleyin: her C için ve elini açmış oyuncunun elinde kalan her okey için 101. Bunlar katlanmaz.
8. Maç 1000’e kadarsa toplamları her elden sonra hesaplayın: biri 1000’e ulaştığında maç biter. Belli sayıda el oynanıyorsa son elden sonra sütunları toplayın. İki durumda da en düşük toplam kazanır.

Hangi hücreye ne yazılır?

Önce elin katına bakın:

Sonra her hücreye yazın:

H, ıstakada kalan taşların sayı toplamıdır. Okeyler H’ye girmez; elini açmış oyuncuya, elinde kalan her okey için ayrıca 101 yazılır ve bu 101 katlanmaz. Sahte okey, o elde okey olan taşın sayısı kadar sayılır. Son taş olarak sahte okey atmak okeyle bitiş sayılmaz; elin katı, son taş sıradan bir taşmış gibi bulunur. Her bitişin kuralı ve sayıların tamamı: 101 okey kuralları: bitiş türleri.

El içindeki +101 cezaları

• C, okeyi eli bitirmeden yere atana ve işlek bir taşı, yani masadaki bir seriye ya da küte işlenebilecek bir taşı atana konur; elini açmamış olsa da. Okeyi son taş olarak atıp bitmek ceza değildir, elin katını büyütür.
• Bir serideki okeyin yerine geçtiği taş işlek değildir; dört taşlık bir kütte okeyin yerine geçtiği renk de işlek değildir. Okeyli üç taşlık bir kütte ise kütte olmayan renklerin hepsi işlektir, çünkü küt dördüncü taşını alabilir: onlardan birini atmak +101’dir. Masadaki bir çiftin eşi işlek değildir.
• oyna.app’te seçtiğiniz taş ceza yazacaksa masa atmadan önce sorar. Ayrıntılar: okey atınca kaç ceza yazılır?
• C yazdıran iki hata vardır: okeyi yere atmak ve işlek taş atmak. Öbür sekiz hata C yazdırmaz; onlar ve bedelleri: 101’de ceza yazdıran 10 hata.

Ortadaki taşlar biterse ya da el bozulursa

• Ortadaki taşlar biterse: El oynanmış sayılır ve kendi satırına yazılır. Kimseye −101 yazılmaz; diğer hücreler ×1 ile yazılır (hiç açmamış oyuncuya 202) ve C’ler eklenir. Sonraki eli sıradaki oyuncu dağıtır. Ayrıntılar: ortadaki taşlar biterse.
• El bozulursa: Dört oyuncu da çiftten açarsa el bozulur. O el için kimseye bir şey yazılmaz; o elde koyduğunuz C’leri de silin. Aynı oyuncu yeniden dağıtır ve yeni el aynı satıra yazılır. Ayrıntılar: el bozulur.

Örnek: dört elin yazbozu

Masada siz, Doğu, Kuzey ve Batı varsınız; oyun 101, okey Sarı 6.

1. El 1. Doğu normal biter (×1): −101. Siz seri ile açmıştınız; elinizde Kırmızı 9 ile Mavi 3 kaldı ve el içinde işlek bir taş attınız: 12 + 101 = 113. Kuzey hiç açmadı: 202. Batı seri ile açmıştı; elinde Sarı 5, Siyah 8 ve bir okey kaldı: 5 + 8 + 101 = 114.
2. El 2. Kuzey son taş olarak okeyi atıp biter (×2): −202. Siz seri ile açmıştınız; elinizde Kırmızı 4 ile Mavi 6 kaldı: 10 × 2 = 20. Doğu açmadı: 202 × 2 = 404. Batı çiftten açmıştı; elinde Mavi 2 ile Siyah 1 kaldı: 3 × 2 × 2 = 12 (çiftten açtığı için iki kat, okeyle bitildiği için bir kat daha).
3. El 3. Ortadaki taşlar biter, kimse bitemez (×1). Siz ve Doğu seri ile açmıştınız: sizin elinizde 25, Doğu’nun elinde 11 sayı kaldı. Kuzey ile Batı açmamıştı: 202’şer.
4. El 4. Kimse açmamışken Batı elinin tamamını bir seferde indirip biter (elden, ×2): −202, diğer üç oyuncuya 202 × 2 = 404.

Dört elin sonunda toplamı en düşük olan Batı önde. İşaretler oyna.app’in Çetele’sindeki gibidir: ★ eli bitireni gösterir (sahte okeyle ilgisi yoktur), O son taşın okey olduğunu, C bir +101 cezasını; çiftten bitiş Ç ile işaretlenir. Tablodaki sayılar oyna.app’in el sonu puan hesabıyla birebir denetlendi.

Düz okey (normal okey) yazbozu: geri sayım

Düz okeyde yazboz tersine işler: herkes aynı puanla başlar ve kaybettikçe puanı düşer. Bir oyuncunun puanı 0’a ya da altına inince oyun biter ve en yüksek puanla kalan kazanır. Adımlar düz okeyi oyna.app’teki düz okey masasında oynandığı gibi anlatır:

1. Başlangıç puanında anlaşın ve Başlangıç satırına yazın. Masalarda 20 yaygındır; oyna.app’te 20, 30, 40 ya da 50 seçilir ve 20 seçili gelir.
2. Elinde göstergenin eşi (aynı renk ve sayı) olan oyuncu göstergeyi gösterirse, o elin satırında gösteren dışındaki üç oyuncuya −1 yazın ve göstereni G ile işaretleyin. oyna.app’te gösterge, ilk taşınızı çekmeden (eli başlatan oyuncu ilk taşını atmadan) gösterilir.
3. El bitince eli bitiren dışındaki üç oyuncuya bitişin puanını yazın (aşağıdaki tablo). Bitirenin hücresine 0 yazıp ★ koyun; o elde göstergeyi bir rakibi gösterdiyse ona da −1 yazılır.
4. Ortadaki taşlar bitip kimse bitemezse bitiş puanı yazılmaz; yalnızca o elde gösterilen göstergenin −1’i yazılır.
5. Her elden sonra kalan puanları hesaplayın. Bir oyuncunun puanı 0’a ya da altına inince oyun biter; en yüksek puanla kalan kazanır, puanlar eşitse birlikte kazanırlar.

oyna.app’te bir el bitince eli bitiren dışındaki üç oyuncu şu kadar puan kaybeder:

Örnek, başlangıç 20: birinci elde siz göstergeyi gösterdiniz ve Doğu normal bitti; ikinci elde Kuzey son taş olarak okeyi attı; üçüncü elde Batı yedi çiftle bitti.

Doğu birinci eli bitirdi, ama sizin gösterdiğiniz gösterge yüzünden 1 puan kaybetti. Kimse 0’a inmediği için oyun sürer. G göstergeyi göstereni, Ç yedi çiftle bitişi gösterir; Çetele’de de böyle işaretlenir. Bu sayılar da oyna.app’in puan hesabıyla denetlendi.

Eşli okeyde yazboz

Eşli oyunda karşılıklı oturan iki oyuncu bir takımdır ve puanları ortaktır; kâğıtta iki sütun kullanın. Eşli düz okeyde siz ya da eşiniz bitince karşı takımın sütunundan düşülür: oyna.app’te normal bitişte 2, son taş okeyse ya da yedi çiftle 4, ikisi birden 8. Göstergeyi gösteren oyuncunun karşı takımı 1 puan kaybeder. Bir takımın puanı 0’a ya da altına inince oyun biter; puanı yüksek olan takım kazanır. oyna.app’te eşli oyun düz okeyle oynanır ve eşli düz okey masasının Çetele’si iki takım sütunu gösterir; eşli 101 yoktur.

Masaya göre değişenler

Yazboz her masada aynı tutulmaz; oyuna başlamadan şu noktalarda anlaşın. oyna.app’te kurallar yukarıda anlatıldığı gibidir.

• 101’in uzunluğu: Bazı masalarda önceden anlaşılan sayıda el oynanır (3, 5, 7, 9 ya da 11); yazılı bir turnuva kuralında maçlar 11 el üzerinden yapılır. oyna.app’te maç, bir oyuncunun toplamı 1000’e ulaşınca biter.
• Ortadaki taşlar biterse (101): Bazı anlatımlarda yalnızca elinde okey kalana 101 yazılır ve aynı oyuncu yeniden dağıtır. oyna.app’te el yukarıdaki gibi yazılır ve dağıtım sıradakine geçer.
• Gösterge sahte okey çıkarsa (101): Bazı masalarda o elin puanları iki kat yazılır: normal bitişte biten −202, okeyle −404, diğerleri aynı oranda. Başka masalarda sahte okey gösterge yapılmaz, yerine başka bir taş çevrilir. oyna.app’te gösterge hiçbir zaman sahte okey olmaz.
• Çift okey: Düz okeyde bazı masalarda iki okeyi olan oyuncu birini atar, oynamayı sürdürür ve ikincisini de atınca biter; bu bitiş dört kat yazılır. Yazılı bir 101 turnuva kuralında da “devam” (çift okey) adlı bir bitiş dört kat yazılır. oyna.app’te böyle ayrı bir bitiş yoktur.
• Eşli 101: Eşli 101 oynanan masalarda takımın puanı ortaktır; yazılı bir turnuva kuralında eşlerden biri bitince diğer eşin cezası silinir. oyna.app’te eşli 101 yoktur.
• Düz okeyde bitiş puanı: Bazı anlatımlarda normal bitiş 1, çiftten bitiş 2 puandır ve son taş okeyse iki kat sayılır. oyna.app’te normal bitiş −2, son taş okey ya da yedi çift −4, ikisi birden −8.
• Düşmeli düz okey: Bazı masalarda eli bitirenin kendi puanı düşer ve 0’a ilk inen kazanır. oyna.app’te eli bitiren dışındakilerin puanı düşer.
• Düz okeyde 0’a inen: Bazı masalarda masadan kalkar, diğerleri oynamayı sürdürür. oyna.app’te biri 0’a inince oyun biter.
• Bütün taşları aynı renkten bitmek (düz okey): Bazı masalarda bu bitiş iki kat yazılır. oyna.app’te ayrı bir puanı yoktur.

oyna.app’te yazboz kendiliğinden tutulur

oyna.app’te kâğıda gerek yoktur: 101 okey masasında her elin puanları Çetele’ye kendiliğinden yazılır. Masadaki Çetele düğmesine bastığınızda biten her el bir satır olarak görünür. ★ eli bitireni, O okeyle bitişi, Ç çiftten bitişi, C bir +101 cezasını (iki ceza için C2) gösterir; en altta 101’de toplam yazar. Düz okeyde Çetele en altta kalan puanı gösterir ve göstergeyi göstereni G ile işaretler; eşli düz okeyde iki takım sütunu vardır. Kuralların tamamı için 101 okey kuralları ile okey terimleri rehberlerine bakabilirsiniz.