5 Harfli Türkçe Kelime Tahmininde En İyi İlk Kelimeler: Oyunun Listesinden Hesapladık

Kısaca: hangi kelimeyle başlanır?

Kelime Tahmini (Word Guess) oyununda Türkçe cevaplar 209 kelimelik bir listeden gelir. Bu yazıdaki sayıları o listeden ve oyunun sözlüğünden, oyunun kendi renk kuralıyla hesapladık (hesap nasıl yapıldı?).

1. İlk satıra KENAR yazın (neden KENAR?).
2. Üç ya da daha çok yeşil gelmediyse ikinci satıra MOBİL yazın (iyi ikililer).
3. Aynı harfi tekrarlayan ya da seyrek harfli kelimelerle başlamayın: YÜZÜK ile cevapların neredeyse yarısında beş harf de gri çıkar (zayıf açılışlar).
4. Ünlüleri 2. ve 4. konumda arayın (kelimelerin kalıbı).

Bütün taktikler adım adım aşağıda; denemeye değer başka kelimeler de şurada.

En iyi 10 ilk kelime

Tablodaki ortalamalar ve paylar, kelimeyi ilk tahmin olarak 209 cevabın her birine karşı yazınca çıkan renklerden hesaplandı.

Sütunlar ne anlatıyor:

• Ort. yeşil: doğru yerde çıkan harf sayısının ortalaması.
• Ort. sarı: kelimede olan ama başka yerde duran harflerin ortalaması.
• Ort. kalan aday: renkleri gördükten sonra cevap listesinde bu renklere uyan kelime sayısının ortalaması. Asıl ölçü budur: ne kadar küçükse, ilk tahmin listeden o kadar çok kelimeyi eler.
• Hepsi gri: beş harfin de gri çıktığı cevapların payı.
• Cevap olabilir mi: kelime bugünkü cevap listesinde mi? EKRAN ve MERAK listede. Bu ikisiyle ilk tahminde bilme şansınız 209’da 1’dir (yaklaşık %0,5).

Birkaç ayrıntı:

• KENAR, kalan aday ölçüsüne göre sözlükteki 8.354 madde başı arasında birincidir. Cevap listesinde en kötü durumda bile 13 aday bırakır. Sözlükteki hiçbir kelime bu sayıyı 13’ün altına indirmiyor; EKRAN ve İNKAR da 13’te kalıyor.
• Sözlük tarafında da KENAR bu tablonun başındadır. Sözlük, cevap listesinden çok daha büyüktür (aşağıda). KENAR’dan sonra sözlükte aynı renklere ortalama 396 geçerli kelime uyar (231’i madde başı). Tablodaki öbür dokuz kelimede bu sayı 426 ile 564 arasındadır.
• MERAK en çok farklı renk dizisini verir. 209 cevaba karşı 77 farklı dizi çıkar; sözlükteki başka hiçbir kelime bu kadar çok dizi vermiyor.
• Tabloya günlük dilde bilinen kelimeleri aldık. Sıralamada SERAK, KARNİ, ERKAN, TARİK ve KAMER gibi az kullanılan sözcükler de var; oyunda geçerli tahminlerdir. Sıradaki bilinen kelimeler MEKAN (6,89) ve RAKET (7,16); daha fazlası aşağıda.
• Şapkalı harf oyunda yoktur. İNKAR, BEKAR ve MEKAN şapkasız yazılır.

Harf sıklığı: hangi harf kaç kelimede?

A, cevapların 121’inde (%57,9) geçer. Sonra K (74), E (73), R (68), İ (57) ve N (54) gelir. KENAR bu altı harften beşini kullanır.

Harfin yeri de önemlidir. Aşağıdaki ısı haritası ve tablo, her harfin her konumda kaç cevapta durduğunu gösterir. Bir harfi oraya koyduğunuzda kaç cevapta yeşil yanacağını bu sayı söyler. A, 2. konumda 68, 4. konumda 55 cevapta durur.

“Geçtiği cevap” sütunu bir harfi kelime başına bir kez sayar: ARABA’daki üç A, bir cevap demektir. Konum sütunları ise her harfi kendi yerinde sayar.

Kelimelerin başı ve sonu:

• İlk harf en çok B (26 cevap), K (24) ve S (21).
• Son harf en çok K (34), N (33) ve R (21).
• En seyrek harfler: Ğ yalnız 4 cevapta geçer ve hep 3. harftir. J yalnız 1 cevapta geçer. 29 harfin her biri listede en az bir kez var.

Kelimelerin kalıbı: iki ünlü, 2. ve 4. konumda

Cevapların 199’unda (%95,2) tam iki ünlü vardır; kalan 10’unda üç. Ünlüler çoğunlukla 2. ve 4. konumdadır: 178 cevapta 2. harf, 166 cevapta 4. harf ünlüdür. Üçüncü harf ise yalnız 11 cevapta ünlüdür.

KENAR en sık kalıba tam oturur: ünlüleri 2. ve 4. konumda, sık ünsüzleri başta, ortada ve sonda.

Ünlü uyumu da işinize yarar. Türkçede kalın ünlüler A, I, O, U; ince ünlüler E, İ, Ö, Ü’dür. Kelimenin ilk ünlüsü kalınsa sonrakilerin de kalın, inceyse ince olmasına dil bilgisinde büyük ünlü uyumu (kalınlık-incelik uyumu) denir (Ankara Üniversitesi Açık Ders). Cevap listesinde:

• 209 cevabın 163’ü (%78,0) bu kurala uyar.
• İlk ünlü kalınsa ikinci ünlü 125 cevabın 100’ünde (%80) yine kalındır.
• İlk ünlü inceyse ikinci ünlü 84 cevabın 65’inde (%77) yine incedir.
• Uymayan 46 cevap da var: KALEM, KİTAP, LİMON, MERAK, EKRAN gibi.

Bu yüzden iyi bir açılış bir kalın ve bir ince ünlüyü birlikte dener. KENAR’da E ve A var, KİBAR’da İ ve A. A ya da E, cevapların 170’inde (%81,3) geçer.

Aynı harfler, farklı sıra

Aynı beş harf, sırası değişince farklı sonuç verir. Aşağıdaki dört kelime de A, E, K, N ve R’den oluşur:

Harfler aynı olduğu için renkli harf toplamı da aynıdır: 1,87. Fark yerlerdedir. Bu dört kelimede yeşil arttıkça kalan aday azalıyor, çünkü yeşil harf hem harfi hem yerini söyler.

Ama bu bir kural değildir. KİBAR ile KABİR de aynı harflerden oluşur. KABİR daha çok yeşil verir (0,75’e 0,63), ama ondan sonra kalan aday neredeyse aynıdır (6,67’ye 6,65). Yeşilin sayısı kadar, hangi cevapları birbirinden ayırdığı da önemlidir.

KAREN, sözlüğün 14.548 kelimesi içinde birinci çıkar (5,29). “Kare”nin ek almış hâlidir ve oyunda geçerli bir tahmindir. Yalın bir kelime olmadığı için yukarıdaki ilk 10 tablosuna almadık.

Harf tekrarı ve zayıf açılışlar

Aynı harfi iki kez yazmak, beşinci bir harfi denemek yerine bir kareyi boşa harcar. Az görülen harfler de çoğu cevapta gri çıkar.

• TARAK KENAR’dan daha çok yeşil verir (0,96), ama iki A dört farklı harf demektir. Kalan aday 9,11’e çıkar.
• KİTAP harf tekrarlamaz, ama KENAR’ın E, N ve R’si yerine İ, T ve P’yi dener. E, N ve R 73, 54 ve 68 cevapta geçer; İ, T ve P ise 57, 39 ve 17 cevapta.
• ŞEKER E’yi iki kez yazar ve Ş ile başlar; Ş yalnız 15 cevapta geçer.
• ARABA üç A ile yalnız üç farklı harf dener.
• GÜZEL’in G, Ü ve Z’si cevapların azında geçer: 17, 11 ve 21 cevapta.
• YÜZÜK Ü’yü tekrarlar ve Y, Z gibi seyrek harfler kullanır. Cevapların 102’sinde beş harf de gri çıkar.

İkinci kelime: on harfi birden deneyin

İlk tahmin çok yeşil vermediyse, ikinci tahminde hiç kullanmadığınız beş harfi deneyin. Oyun önceki renklere uymanızı istemez; KENAR’da sarı çıkan bir harfi ikinci tahminde kullanmak zorunda değilsiniz.

İki kelimenin renklerine birlikte baktık. Bazı iyi ikililer:

Tablodaki ilk iki sayı sütunu cevap listesine göredir. “Listede tek kelime kalan cevap”, iki tahminden sonra listede renklere uyan tek bir kelimenin kaldığı cevap sayısıdır.

Son sütun sözlüğe bakar. KENAR ve MOBİL’den sonra sözlükte aynı renklere ortalama 41 geçerli kelime uyar: 23’ü madde başı, gerisi ek almış biçimler. Sözlükte de tek kelime kalan cevap 209’da yalnız 22’dir. Yani iki tahminden sonra çoğu zaman birkaç kelime arasında seçim yaparsınız. Yaygın olanı seçin: cevap her zaman listeden gelir, listedeki kelimeler de yaygın kelimelerdir ve hiçbiri ek almış biçim değildir.

KENAR ve MOBİL’in on harfinden en az biri, 209 cevabın 207’sinde geçer.

Örnek oyun: KENAR, MOBİL, LİMON

Cevabın LİMON olduğunu düşünelim.

KENAR’dan sonra sözlükte bu renklere uyan 443 kelime vardır; cevap listesinde ise yalnız dört kelime uyar. MOBİL’den sonra sözlükte de, listede de tek kelime kalır: LİMON.

Bu her zaman böyle değildir. KENAR ve MOBİL’den sonra listede tek kelime kalan 144 cevabın yalnız 22’sinde sözlükte de tek kelime kalır.

Kelime tahmin taktikleri: adım adım

Yukarıdaki sayılardan çıkan yol şu:

1. İlk satıra KENAR yazın.
2. Üç ya da daha çok yeşil geldiyse kelimeyi doğrudan tahmin etmeyi deneyin.
3. Gelmediyse ikinci satıra MOBİL yazın. KENAR’ın renklerine uymak zorunda değilsiniz.
4. Sonraki tahminlerde yeşilleri yerinde tutun, sarıları başka bir konuma taşıyın, gri harfleri bir daha yazmayın.
5. Ünlüleri 2. ve 4. konumda arayın. İlk ünlü kalınsa (A, I, O, U) ikincisini de önce kalınlardan, inceyse (E, İ, Ö, Ü) incelerden seçin.

Birkaç ipucu daha:

• Gri her zaman “yok” demek değildir. ARABA yazdığınızda A’lardan biri sarı, ikisi gri çıktıysa kelimede A vardır, ama yalnız bir tane (renkler).
• Yaygın kelimeyi seçin. Cevap her zaman 209 kelimelik listeden gelir; EVLER, YAZDI gibi ek almış biçimler cevap olamaz.
• Emin olmadığınız kelimeyi de deneyin. Sözlükte olmayan bir tahmin hakkınızdan gitmez (sözlük).
• Ğ ve J’yi sona bırakın. Ğ yalnız 4, J yalnız 1 cevapta geçer.

İşe yarayan 5 harfli Türkçe kelimeler

Aşağıdaki kelimelerin hepsi oyunda geçerli tahmindir ve sözlükte madde başıdır. Parantezdeki sayılar cevap listesine göredir: kelimeyi o adımda yazınca listede ortalama kaç aday kaldığını gösterir.

İlk tahmin için başka kelimeler. İlk 10’un ardından gelenlerden günlük dilde sık kullanılan bazıları (karşılaştırma için KENAR 5,44):

MEKAN (6,89) · RAKET (7,16) · KATRE (7,26) · KABİN (7,46) · İKRAM (7,80) · İMKAN (7,91) · NAKİL (7,95) · KİRAZ (8,09) · TERAS (8,11) · KADER (8,13) · KURAL (8,18) · MAKET (8,41)

KENAR’dan sonra ikinci tahmin. Sıralamanın başındaki bilinen kelimeler; sayı, iki tahminden sonra listede kalan adaydır:

MOBİL (1,36) · ZALİM (1,41) · TALİM (1,42) · BİLİM (1,49) · SABİT (1,49) · BASİT (1,51) · TABLO (1,52) · POLİS (1,54) · HAMSİ (1,55) · SAHİL (1,56)

MOBİL’den sonra gelenlerin çoğu A’yı yeniden dener, ama 2. konumda. KENAR’da A 4. harftir; cevapların 68’inde ise A 2. harftir.

Türkçe harfleri denemek için. O harfi içeren bilinen kelimelerden ilk tahmin olarak iyi sonuç verenler:

Bunlar ilk tahmin olarak KENAR’dan zayıftır; bir harften şüphelendiğinizde işe yarar.

Renkler nasıl verilir? Aynı harf iki kez

Oyun her tahmini iki adımda boyar:

1. Önce doğru yerdeki harfler yeşil olur.
2. Sonra kalan harflere soldan sağa bakılır. Cevapta o harfin henüz eşleşmemiş bir kopyası varsa harf sarı, yoksa gri olur.

Bundan çıkan ders: gri bir harf her zaman “bu harf yok” demek değildir. Aynı harfin başka bir kopyası yeşil ya da sarıysa gri, yalnız fazladan bir kopya olmadığını söyler.

Ekrandaki klavyede bir tuş bir kez yeşil olduysa yeşil kalır; sarı olduysa sonradan gri olmaz.

Sözlük cevap listesinden büyük

Oyun iki ayrı liste kullanır:

• Sözlük, cevap listesinin 70 katı kadardır. 8.354 kelime sözlükte madde başıdır; geri kalanlar KAREN, KAREM gibi ek almış biçimlerdir. 209 cevabın hepsi sözlükte vardır.
• Sözlükte olmayan bir tahmin hakkınızdan gitmez. Satır sallanır, “Kelime listesinde yok” yazar; aynı satırda başka bir kelime deneyebilirsiniz.
• Sözlüğe o an ulaşılamazsa oyun yalnız cevap listesindeki kelimeleri kabul eder. Listede olmayan bir kelimede “Sözlüğe şu anda ulaşılamıyor” yazar ve hakkınız gitmez. EKRAN ve MERAK o zaman da geçer; KENAR, KARNE ve MOBİL geçmez.
• Cevapların hepsi sözlükte madde başıdır: KİTAP, DENİZ, LİMON, KALEM gibi. Hiçbiri ek almış bir biçim değildir. EVLER, YAZDI gibi kelimeler geçerli tahmindir, ama bugünkü listede cevap olamaz.
• Her yeni oyunda kelime bu listeden rastgele seçilir; aynı kelime yeniden çıkabilir.

Türkçe harfler ve klavye

• 29 harf vardır. Ç, Ğ, I, İ, Ö, Ş ve Ü var; Q, W, X ve şapkalı harfler yok.
• Türkçeye özgü harfler sık çıkar. Cevapların 65’inde (%31,1) Ç, Ğ, I, Ö, Ş ya da Ü’den en az biri vardır.
• I ile İ ayrı harflerdir. İ 57 cevapta, I 18 cevapta geçer. Cevapta I varken İ yazarsanız İ gri çıkar.
• Ekrandaki klavye üç sıradır: E R T Y U I O P Ğ Ü, A S D F G H J K L Ş İ ve Z C V B N M Ö Ç. Onay (↵) ve silme (⌫) tuşları son sıradadır. Türkçe klavyeniz yoksa Türkçe harfleri buradan girin.
• Oyun sayfanın diliyle açılır. Türkçe sayfada Türkçe kelime sorar ve bitene kadar Türkçe kalır.

İlk kelime ne kadar fark eder?

İyi açılışlar arasındaki fark çok küçüktür; bu yazıdaki zayıf açılışlar ise ortalamayı 0,2 ile 0,6 tahmin uzatır.

Bunu ölçmek için bir bilgisayar programına 209 cevabın hepsini çözdürdük. İlk tahmin sabitti. Sonraki her tahmin, renklere hâlâ uyan cevaplar arasından kalan adayı en çok azaltandı. Program listeyi bildiği için sayılar bir oyuncunun ortalamasından düşük çıkar; ama açılışları karşılaştırmak için iyi bir ölçüdür.

• İyi açılışlar birbirine çok yakındır. Bu ölçüye göre MERAK, KENAR’ı az farkla geçer: daha çok renk dizisi verir ve cevabın kendisi de olabilir. Fark, 209 oyunun toplamında 3 tahmindir.
• Zayıf açılışların farkı daha büyüktür. Program KENAR’a göre KİTAP ile 0,18, ŞEKER ile 0,23, ARABA ve GÜZEL ile 0,37, YÜZÜK ile 0,57 tahmin daha geç bulur.

Hesap nasıl yapıldı?

1. Cevap listesi: oyunun kodundaki Türkçe cevap listesi (209 kelime). Her cevaba eşit ağırlık verdik.
2. Aday ilk kelimeler: oyunun sözlük dizinini, sürümü sabitlenmiş hunspell-tr sözlüğünden ve oyunun kendi hazırlama betiğiyle yeniden ürettik: 14.548 beş harfli kelime. Bunların 8.354’ü sözlük dosyasında madde başıdır.
3. Renkler: her aday kelimeyi 209 cevabın her birine karşı oyunun kendi renk işleviyle (yeşil, sarı, gri; aynı harf kuralıyla) boyadık. Bu, yaklaşık 3 milyon karşılaştırmadır.
4. Ortalama yeşil ve sarı: her aday için yeşil ve sarı harflerin toplamı, bölü 209.
5. Ortalama kalan aday (cevap listesinde): aynı renk dizisini veren cevaplar bir grup oluşturur. Bir cevabın grubunda kaç kelime varsa, o cevap için renklerden sonra listede o kadar aday kalır. Bunun 209 cevaptaki ortalaması, grup büyüklüklerinin karelerinin toplamı bölü 209’dur.
6. Sözlükte uyan kelimeler: her cevap için, aynı renk dizisini veren sözlük kelimelerini de iki kez saydık: 14.548 kelimenin hepsinde ve yalnız 8.354 madde başında. Sonra 209 cevabın ortalamasını aldık. KENAR’dan sonra 395,8 (madde başı 230,5), KENAR ve MOBİL’den sonra 40,9 (23,4) çıkar.
7. Tablo: sıralama, listedeki ortalama kalan adaya göredir. İlk 10’a sözlükte madde başı olan ve günlük dilde bilinen kelimeleri aldık. Ek almış biçimleri (KAREN, KİRAN gibi) ve az kullanılan sözcükleri (SERAK, KARNİ, ERKAN, TARİK, KAMER) dışarıda bıraktık.
8. İkililer: ilk iki tahminin renklerini birlikte bir dizi saydık. İkinci kelimeyi 8.354 madde başı ve 209 cevap arasından aradık.
9. Program: ilk kelimeden sonra her adımda, renklere uyan cevaplar arasından listede ortalama kalan adayı en küçük olanı tahmin ettirdik. Eşit iyi tahminler arasında listede önce geleni seçtik. Sondakini seçince yalnız iki satır değişir: GÜZEL’in en çok tahmini 4’e iner, ŞEKER’in ortalaması 2,97 olur.

Hesaplar Node.js’te yapıldı. Ölçü, yalnız bugünkü cevap listesine göredir; liste değişirse sayılar da değişir.

Oynayarak deneyin

Kelime Tahmini sayfasında oyunu açın ve ilk satıra KENAR yazın. Altı tahmin hakkınız var. Kelimeyi bulursanız skorunuz kullandığınız tahmin sayısıdır; bulamazsanız 7 sayılır.

Başka bir bulmaca isterseniz: Sudoku nasıl çözülür? · Mayın Tarlası nasıl oynanır? · 2048 nasıl kazanılır?